Мукъаддес Китап: 1 Коринтлилерге
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-01-27T08:43:54.460211+00:00

Мукъаддес Китап

Мукъаддес Китап

1. Инджиль
2. Алланынъ Адлары
3. Сёзлюк
4. Узунлыкъ Ольчюлери (инджиль)

5. Сепильген Шейлернинъ Ольчюлери Ве Шингенлик Ольчюлери

6. Инджиль Девринде Къулланылгъан Агъырлыкъ Ольчюлери Ве Акъчалар

7. Инджиль Деври Хронологиясы (м.э. 30 – М.с. 100 С.)

8. Ибраим Ве Агъа-къардашларынынъ Эвлятлары

9. Теврат Ве Зебур Китапларында Олгъан Иса Месих Акъкъында Базы Пейгъамберликлер Ве Оларнынъ Беджерилюви

10. Хариталар

Мукъаддес Китап акъкъында

«Мукаддес Китап» деген ад текликте къулланылса да, аслында, бу, китаплар джыйынтыгъыдыр. Бу китапларнынъ джыйынтыгъы – Алланынъ Сёзюдир (къ. юн. библиа сёзю «китаплар» манасыны анълата; шу сёзнен Мукъаддес Китапнынъ ады бутюн дюнья тиллеринде пейда олды). Бу китапны адет-узьре эки къысымгъа болелер: Эски Васиет (Иса пейгъамбер догъмаздан эвель язылгъан китаплар) ве Янъы Васиет (Иса пейгъамбернинъ яшайышынен багълы олгъан заман акъкъында ве Онынъ олюми ве тирилювинден сонъраки девир акъкъында язылгъан китап ве мектюплер).

Мукъаддес Китап башкъа тюрлю де болюне, бу неширде биз тамам шу усулны къулланамыз. Мукъаддес Китапнынъ биринджи джыйынтыгъы Теврат эди. Шу адны Мукъаддес Китапнынъ биринджи беш китабы ташыйлар. Оларнынъ башкъа ады Мусанынъ Беш Китабы я да Мусанынъ Къануны. Булардан сонъ Тарихий китаплар келе, мында Ханаан топрагъына кирген сонъ, Исраиль девлетининъ ильк тарихий вакъиалары тасвир этиле, девлетнинъ мейдангъа келюви ве Исраильнинъ биринджи падишалары акъкъында, озь топрагъындан сюргюн этильген халкънынъ фаджиасы ве сонъраки къайтувы акъкъында айтыла. Бундан сонъ кельген Зебур ве икмет китаплары адлы джыйынтыкъта еудий халкъынынъ шахсий ве ичтимаий литургиясы, эм де земаневий ве осеяткъан несильни огретюв ичюн муим олгъан насиатлар ер ала. Бундан сонъ Пейгъамберлернинъ китаплары келе, оларны бизге Исраиль ве Ехуда девлетлерининъ пйгъамберлери къалдыргъандыр. Бу пейгъамберлер халкъкъа Алланынъ Сёзюни кетире, халкъны арткъа, озь Яратыжысына къайтара ве агъыр мусибетлер вакътында джесарет бере эдилер. Шуны къайд этмек керек ки, юкъарыда айтылгъан китапларнынъ чокусы хронологик тертипте дегиль, адет-узьре мевзулар шекильде ерлештирильгендир. Китаплардаки вакъиалар ве пейгъамберлернинъ хызмети акъкъында тафсилятлыджа хронологик малюмат алмакъ ичюн, Сизлерни хронологик джедвеллерге мураджаат этмеге риджа этемиз, оларны неширимизнинъ сонъунда тапа билесиз. Юкъарыда айтылгъан джыйынтыкълар умумий оларакъ 39 китапны къаплап ала, олар миляттан эвель бир бучукъ бинъ йыл девамында еудий ве арамий тиллеринде чешит муэллифлер тарафындан язылгъандыр. Оларнынъ эсас вазифеси – Алла ве еудий халкъынынъ арасындаки мунасебетлер, сонъра да бутюн инсаниетнен мунасебетлер акъкъында айтып бермектир.

Сонъра кельген 27 китап, эксериетинен къадимий юнанджа язылып, ичине энъ эвеля Инджиль джыйынтыгъыны алалар. Инджильге кирген китаплардан дёрт китап Иса Пейгъамбернинъ аяты, талиматы, олюми ве тирилюви акъкъында икяе этелер. Биринджи бакъышта бу дёрт китап айны вакъиалар акъкъында язылгъан, ве оларнынъ бир чокъ ерлери текрарлана, деген фикир догъмакъ мумкюн. Бир тарафтан бу догърудыр, лякин дёрт айры-айры икяе башкъа-башкъа муэллифлер тарафындан язылып, тек бир дане аятнынъ шаатлары олып келелер ве шунынънен бирликте, олып кечкен вакъиаларнынъ энъ толу тасвирини алмагъа ярдым этелер. Шу дёрт китапнен (бирисининъ догърудан-догъру девамы олгъан) Эльчилернинъ фаалиети китабы сыкъы багълыдыр. Мында Исанынъ кокке котерильгенинден сонъ, месихчилер джемиетининъ биринджи йыллары акъкъында ве Онынъ шегиртлери Рим империясынынъ сакинлери арасында Къуванчлы Хаберни даркъатып башлагъанлары акъкъында айтыла. Къалгъан китаплар Эльчилернинъ язылары адында топланып, озюнинъ ичине Иса Пейгъамбернинъ шегиртлери иманлылар джемиетине ве айры адамларгъа иманларыны пекитмек ве догъру ёлгъа къоймакъ ниетинен, агъыр сынавлардан кечмеге ярдым этмек ичюн язгъан мектюплерни топлай. Джыйынтыкъны Юханнынъ Сырларнынъ ачылувы китабы екюнлей; мында символик бир тиль ярдымынен Алланынъ Онъа къаршы тургъан кучьлерге къаршы гъалебеси тасвирлене.

Мукъаддес Китапнынъ къырымтатар тилине терджимесининъ тарихы

Шимдики заманда, 2016 сенесине къадар, Мукъаддес Китап дюньянынъ бир чокъ тиллерине терджиме этильди. Толусынен беш юз тильден чокъ тиллерге терджимеси бар (шимди дюньяда аман-аман еди бинъ тиль бар деп эсаплана), Китапнынъ базы къысымлары исе эки бинъ тильден зияде тиллерге терджиме этильди.

Бизге белли олгъан къырымтатар тилинде биринджи терджимелер XIV-юнджи асыргъа аиттир. Энъ белли къадимий ядикярлыкъта Кодекс Куманикусте къыпчакъ-къуман-половец тилине биринджи кере терджиме этильген Алланынъ Он Эмирини, Сулейманнынъ Икметли сёзлер китабындан парчаларны, Инджильден алынгъан парчаларны, «Бизим Бабамыз» дувасыны ве Зебурдан алынгъан бир сыра йырларны тапмакъ мумкюн. XVIII-инджи асырнынъ ортасына Марк, Юхан, Матта, Луканен берильген Инджиль аиттир (Къаракъоба метинлери). Бу метинлер шимдики вакъыткъадже толу шекильде келип етмедилер, лякин оларнынъ базы парчалары сакъланып къалгъан. XX-нджи асырнынъ 70-инджи сенелеринде Мукъаддес Китапнынъ къырымтатар тилине терджимесини «Мукъаддес Китапны терджиме институты» башлады. О заман Юнус пейгъамбернинъ китабы терджиме этильди (1978 с.), сонъра Маттанен берильген Инджиль терджиме этилип, нешир этильди (1985 с.). Иш 1990-ынджы сенелери девам эттирильди; о заман 1996 сенеси Озьбекистанда «Эйи Хабер» китабы нешир этильди, онынъ ичине Юхан, Луканен берильген Инджиль, Эльчилернинъ фаалиети ве Якъупнынъ мектюби кирди. Сонъра иш XXI-инджи асырда Къырымда девам этти; бир-бири артындан «Иса Месих акъкъында риваетлер» (2002 с.), «Алланынъ пейгъамберлери» (2005 с.), «Маттанен берильген Инджиль» (2006 с.), «Сулейманнынъ икмети» (Икметли сёзлер ве Джемаат башы, 2008 с.), «Инджиль» (Матта, Марк, Лука, Юхан ве Эльчилернинъ фаалиети, 2008 с.), «Теврат» (Башланув, Чыкъыш, Къануннынъ текрары, 2009 с.) ве «Зебур» (2011 с.) китаплары басылды.

2002-нджи сенесинден башлап 2015-инджи сенесине къадар бу терджименинъ устюнде «Мукъаддес Китапны терджиме институты»нынъ хадимлер группасы «Мукъаддес Китапны биринджи оларакъ терджиме эткенлер» тешкилятынынъ мутехассысларынен берабер иш бирлик яптылар. Терджиманлар группасынынъ огюнде тургъан эсас макъсат – къадимий еудий, арамий ве юнан тиллеринде язылгъан асыл метиннинъ манасыны догъру акс этмек эди.

Бу терджиме япылгъанда, эсас менба оларакъ шимдики заманда энъ нуфузлы деп эсаплангъан метинлернинъ нешири ве тенкъидий аппарат къулланылгъандыр. Къадимий еудий тили ичюн – бу Biblia Hebraica Stuttgartensia, 5-инджи нешир; мында Ленинград Кодекси шеклиндеки Масора метини такъдим этильгендир, бу метин къарарнен м. с. 1000-инджи йылы битирилип, сонъра бир чокъ даа да къадимий олгъан метинлернен тенъештирильди ве догъуртылды. Къадимий юнанджа язылгъан метинлер ичюн исе бойле менба оларакъ Greek New Testament (UBS, 4-юнджи нешир) къулланылды, бу метин толусынен Novum Testamentum Graece, Nestle-Aland 27-нджи неширинен айныдыр. Бу метин бир чокъ къадимий эльязмаларгъа эсасланып тизильди, оларнынъ арасында IV-V асырларгъа аит Синай, Александрия ве Ватикан Кодекслеринден япылды. Бу кодекслерге еудий китапларынынъ (Эски Васиетнинъ) терджимелери де кирди; бу терджимелерге Септуагинта деген ад берильди.

Юкъарыда къайд этильген менбалардан гъайры, терджиманлар озь ишинде эллеринде олгъан Мукъаддес Китапларнынъ башкъа тиллерге япылгъан терджимелеринен иш туттылар, бу терджимелер арасында рус, украин, озьбек, тюрк ве башкъа тиллерге япылгъан терджимелер. Бойле ишнинъ макъсады – метинни даа да яхшы анъламакъ ве терджимелернинъ башкъа вариантларынен таныш олмакъ эди. Бизим базы окъуйыджыларымыз 1876 сенесининъ Синодаль терджимеси деп адландырылгъан ве кениш даркъалгъан Мукъаддес Китапнынъ рус тилине япылгъан терджимесинен таныш олмакъ мумкюнлер. Бизлер терджимелеримизде бу терджимеге мураджаат эткен олсакъ да, оны темель оларакъ къулланмадыкъ. Озюнинъ къыйметине бакъмадан, бу терджиме 150 йыл эвельси япылды; о заманларда терджименинъ башкъа принциплери ишлетиле эди, ве о заманларда базы къадимий менбалар эльде ёкъ эди. Бизим терджимемизде дикъкъат айры бир терджимеге дегиль де, энъ эвеля къадимий менбаларгъа берильди. Лякин сизни ишандырмакъ истеймиз ки, бизим терджимемиз ве Синодаль терджимеси арасында мана джеэттен фаркълар олса биле, бу фаркълар минималь олып, метиннинъ умумий менимсевине тесир этмей.

Метиннинъ мана ве шекли бир къач этаптан ибарет олгъан эр тарафлама тешкерювлерден кечти. Асыл мананынъ догърулыгъындан гъайры, группа бу мананы земаневий, окъуйыджыларгъа анълайышлы олгъан, яхшы эдебий тильде акс эттирмеге гъайрет этти. Биринджи басамакъта, тафсилятлы азырлыкъ ишлери этильген сонъ, къырымтатар тилине терджиме япылды. Сонъ теологик муаррирнинъ тарафындан терджеме къадимий эльязмаларнен тенъештирильди. Экинджи басамакъта Къырымнынъ чешит ерлеринде яшагъан къырымтатарлар да, къадын ве эркеклер, эсли башлы ве яшлар, бильгили ве къырымтатар тилинде агъзавий шекильде субетлешкенлер, терджимени тешкермеге ярдым эте эдилер. Учюнджи басамакъта терджименен филолигик муаррир чалышты. Эр бир басамакъта терджимеге янъы тюзетмелер къошулды. Ишнинъ нетиджесинде терджименинъ эр бир къысмы эльязмаларнен чокъ йыл чалышкъан ве зенгин терджиманлыкъ теджрибеси олгъан консультант тарафындан козетильди.

Мукъаддес Китапнынъ къырымтатар тилине терджимеси он учь йылгъа къадар девам этти.

Ярдымджы материаллар

Бу терджиме ярдымджы материалларнен берабер бериле. Бу материаллар Мукъаддес Китапнынъ асыл метинининъ бир къысмы дегиллер, амма окъуйыджылар даа да яхшы анъласын деп, къошулгъанлар.

Эр бир китаптан эвель кучюк сёз башы кирсетиле, мында тарихий контекст акъкъында, эсас мевзулар акъкъында малюмат, ве сыкъ-сыкъ китапнынъ къыскъа планы бериле. Айры китаплар манаджа къысымларгъа болюнген ве бу къысымларнынъ серлевасы къайд этильгендир, бу серлевалар икяенинъ мевзусы акъкъында къыскъа хабер берелер. Йылдызчыкънен (*) къайд этильген базы сёзлер, фразалар ве аетлерге саифенинъ сонъунда сноскалар бериле; мында анълашылмагъан адлар, сёзлер, медений хусусиетлернинъ манасы анълатыла, я да аетнинъ башкъа манасы бериле. Китапнынъ сонъунда къыскъа сёзлюк бериле; мында базы муим терминлер, анъламлар, базы ад ве джогърафия адлары да анълатыла. Сёзлюктен гъайры, тасвирий менба оларакъ, Ибраим атанынъ несиллер джедвели де бардыр. Къадимий ольчюлерни тасавур этмек ве оларны шимдики ольчюлернен тенъештирмек ичюн, биз ольчюлер джедвелини де кетиремиз. Бундан да гъайры, тасвирий васта оларакъ къадимий дюньянынъ хронология джедвели ве къадимий дюньянынъ хариталары теклиф этиле. Бунъа къошма оларакъ, башкъа материаллар да бардыр. Бу материаллар Сизлерге окъугъан шейлеринъизни даа да яхшы анъламагъа ярдым этер деген умюттемиз.

Нетидже

Мукъаддес Китап – инсаниетнинъ тарихында буюктен-буюк китаптыр, медениет ве иджат этюв сааларынынъ чокъусына тесир эткен дюнья эдебиятынынъ классикасыдыр. Лякин о, энъ эвеля, Алланынъ ве инсаниетнинъ арасында олгъан мунасебетлер тарихыдыр, Онынъ Озю акъкъында вахийи ве Онынъ истегени акъкъындадыр. Биз умют этемиз ки, бу терджиме къырымтатар халкъына бу хазинени ана тилинде ачаджакъ ве инсанларгъа Алланынъ къанунларына коре яшамагъа ярдым этеджектир.

«Мукъаддес Китапны терджиме институты» ве «Мукъаддес Китапны биринджи оларакъ терджиме эткенлер» тешкилятлары терджиманларгъа ве муаррирлерге, бу неширни басып чыкъармагъа ярдым эткенлернинъ эписине озь буюк миннетдарлыгъыны бильдирелер.

Урьмет иле,

«Мукъаддес Китапны терджиме институты» ве «Мукъаддес Китапны биринджи оларакъ терджиме эткенлер»нинъ ишдешлери

Къыскъарувлар

ас. | асыр
б. | баб, я да баблар
бакъ. | бакъынъыз
къ. арам. | къадимий арамий тилинде
къ. еуд. | къадимий еудий тилинде
къ. юн. | къадимий юнан тилинде
къыяс. | къыясланъыз
Мас. | Масора, къадимий еудий эльязма
м. с. | миляттан сонъ, я да Иса пейгъамбер догъмаздан сонъ
м. э. | миляттан эвель, я да Иса пейгъамбер догъмаздан эвель
рус. | рус тилинде
с. | сене, я да сенелер
Септ. | Септуагинта, къадимий юнан терджиме эльязмасы

Инджиль

Инджиль

1. 1 Коринтлилерге

1 Коринтлилерге

1 Коринтлилерге

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16

Коринт шеэринде яшагъан иманлыларгъа биринджи мектюп

Коринт шеэри къадимий Юнанистаннынъ муим бир медений, сиясий ве икътисадий меркези эди. Павел экинджи сефери вакътында анда ильк кере Къуванчлы Хаберни илян этти. Павел Коринттен кеткен сонъ, янъы месихчилер джемиетинен мектюплешип башлады. Коринт джемиетинде пек чокъ къыйынлыкълар пейда олды: Павел кеткен сонъ, Коринт джемиетининъ чокъусы азалары месихчи унванына ляйыкъ олып яшап башламадылар. Ондан гъайры, базылары Павелнинъ огретюви ве итибарынынъ керчеклигине инанмай эдилер.

Мектюпнинъ биринджи къысмында (1–6 б.) Павел окъуйыджыларны болюнмектен сакъынмагъа ве иманнен инсафлы яшайыш кечирмеге огрете. Сонъ (7.1–16.4) коринтлилер онъа язгъан мектюплеринде олгъан базы шахсий суаллерге джевап бере: акъай ве къадын арасындаки мунасебетлер, путларгъа багъышлангъан аш, отьмек парчаланувы, рухий бахшышлар, беденнинъ тирилюви, Ерусалимдеки месихчилер ичюн садакъа акъкъында лаф юрсете. Энъ меракълы – 13-юнджи баб, анда о, иманлыларнынъ аятында энъ муим олгъан севгини шуретлей.

Болюнювден тенбие ве иманнен яхшы яшайыш акъкъында огретюв (1–6 б.). Апай-акъай мунасебетлери акъкъында (7 б.). Путларгъа багъышлангъан ашлар акъкъында (8 б.). Эльчининъ акъ-укъукълары (9 б.). Путперестлик ве отьмек болюви акъкъында (10 б.). Баш къапатылмасы акъкъында (11 б.). Рух берген бахшышлар ве иманлылар джемиетининъ бирлиги акъкъында (12 б.). Севги акъкъында (13 б.). Рух берген къабилиетлер ве иманлыларнынъ топлашувында тертип акъкъында (14 б.). Олюлернинъ тирилюви акъкъында (15 б.). Ерусалим джемиети ичюн топлангъан акъча акъкъында (16 б.).

1

Селямлашув

1^1Павел (Алланынъ истегинен Иса Месих мени эльчи олмагъа чагъырды) ве дин къардашымыз Сосфен –

2+Коринт шеэриндеки Алланынъ иманлылар джемиетине, Иса Месих ярдымынен эляллангъанларгъа, чагъырылгъан азизлерге ве эр ерде, эм сизде, эм бизде Раббимиз Иса Месихнинъ Адына инангъанларнынъ эписине:

3Алла Бабамыз ве Рабби Иса Месих сизге эйилик ве тынчлыкъ-аманлыкъ берсин!

Миннетдарлыкъ дувасы

4Мен сиз ичюн Аллагъа токътамайып шукюрлер айтам, чюнки Иса Месих ярдымынен сизге Алланынъ эйилиги берильди 5+ве Онынъ ичюн Алла сизге Озь Сёзюни ачты ве чокъ бильги берди. 6Сиз Месих акъкъында эткен хаберимизге къатты иман эттинъиз, 7+шунынъ ичюн сизде Алланынъ эр бир бахшышы бар ве сиз Раббимиз Иса Месихнинъ пейда оладжагъыны беклейсинъиз. 8+О, сизинъ иманынъызны бутюнлей къавийлештиреджек, ве Раббимиз Иса Месих къайтаджакъ кунюнде сиз къабаатсыз олурсынъыз. 9+Озь Огълуны, Раббимиз Иса Месихни якъындан бильмеге сизлерни чагъыргъан Алла ишанчлыдыр.

Иманлылар джемиетининъ болюнюви

10+Дин къардашларым, Раббимиз Иса Месихнинъ Адынен сизлерге ялварам, эпинъиз разылыкънен яшанъыз. Аранъызда къавгъаларгъа ёл берменъиз, амма акъылларынъызда ве фикирлеринъизде бир олунъыз.

11+Агъа-къардашларым, сизинъ аранъызда къавгъалар олгъаны акъкъында манъа Хлоининъ эвдекилери хабер этти. 12+Аранъызда: «Мен Павелнинъ издеши», «Мен Аполлоснынъ», «Мен Кифанынъ», «Мен Месихнинъ», – деген лафлар бар. Мен шуны айтмагъа истейим: 13+Месих болюндими? Я да сизлер ичюн Павелни хачкъа мыхладылармы? Бельки сизлер Павелнинъ адына сувгъа батырылып чыкъарылгъандырсыз? 14+Аллагъа шукюр, мен Крисп ве Гайдан гъайры сизлерден ич кимсени сувгъа батырып чыкъармадым. 15Шунынънен ич кимсенъиз меним адыма сувгъа батырылып чыкъкъаныны айтып оламазсыз. 16+Мен Стефанаснынъ эвдекилерини де сувгъа батырып чыкъардым. Бундан башкъа кимни сувгъа батырып чыкъаргъанымны бильмейим. 17+Месих мени сувгъа батырып чыкъармагъа дегиль, Къуванчлы Хаберни даркъатмагъа ёллады. Месихнинъ хачы бош шей олмасын деп, мен буны акъыллы лафларнынъ ярдымынен япмайым.

Дюньянынъ «икмети» ве хачнынъ «акъылсызлыгъы»

18+Гъайып олаяткъанлар ичюн хач акъкъындаки хабер акъылсызлыкътыр. Амма къуртулышны алаяткъан бизге бу хабер – Алланынъ къудретидир. 19+Бойле язылгъан:

«Акъыллыларнынъ икметини ёкъ этерим,
анълагъан адамларнынъ анълавыны четке ташларым».

20+Акъыллы адам къайда? Къанун оджасы къайда? Бу дюньянынъ алими къайда? Алла дюньянынъ икметини акъылсызлыкъкъа айландырмадымы? 21Алланынъ истегине коре, дюнья озь акъылынен Оны анълап оламады, ве шунынъ ичюн Алла имангъа кельген адамларны «акъылсыз» хабер ярдымынен къуртармагъа къарар этти. 22+Еудийлер аджайип шейлерни истейлер, юнанлар икметни къыдыралар. 23+Биз исе хачкъа мыхлангъан Месих акъкъында хаберни даркъатамыз. Шу хабер еудийлерни ёлдан ура, юнанлар ичюн исе о, акъылсызлыкътыр. 24+Амма Алла чагъыргъанлар ичюн, эм еудийлер, эм юнанлар ичюн Месих – Алланынъ къудрети ве Алланынъ икметидир. 25Алланынъ «акъылсызлыгъы» адамларнынъ акъылындан устюндир, Алланынъ «къуветсизлиги» адамларнынъ къуветинден кучьлюдир.

26Агъа-къардашлар, тюшюнинъиз, Алла сизни чагъыргъан вакъытта сиз насыл адамлар эдинъиз? Аранъызда инсан ольчюсине коре акъыллы олгъанлар чокъ дегиль, къуветли олгъанлар чокъ дегиль, мырза олгъанлар да чокъ дегиль. 27Лякин Алла дюньянынъ акъылсызларыны сайлап, акъыллыларны масхара этти, дюньянынъ къуветсизлерини сайлап, къуветлилерни масхара этти. 28+Эм де дюньянынъ урьметсиз, хор ве эмиетсиз шейлерини сайлап, эмиетли шейлерни четке ташлады, 29+ич кимсе Алланынъ огюнде макътанмасын. 30+Сиз Алланынъ арекети ичюн Иса Месихнен бирлештинъиз. Иса бизим ичюн Алланынъ икмети олды, бизни акълады, азиз этти ве къуртарды. 31+Бойлеликнен, язылгъанына коре, макътангъан адам Раббинен макътансын.

2

Павелнинъ Коринтке эвельки келюви

2^1+Дин къардашларым, мен сизге кельгенде, Алланынъ шаатлыгъыны бильдиргенде, буны лафкъа усталыкънен ве икметнен япмадым. 2+Амма аранъызда олгъанда, мен Иса Месихтен ве Онынъ хачкъа мыхлангъанындан башкъа эр шейни унутмагъа къарар эттим. 3+Аранъызда олгъанда, мен къуветсиз эдим, къоркъудан къалтырай эдим. 4+Акъыллы, къандыргъан сёзлернен огретмей эдим, лякин Рухнынъ къудретинен огрете эдим, 5+иманынъыз адамларнынъ акъылына дегиль, Алланынъ къудретине таянгъаныны истедим.

Алланынъ икмети

6+Биз анълагъан адамлар арасында икметли сёзлерни айтамыз, амма бу икмет – дюньянынъ икмети дегиль, дюньядаки кечиджи акимлернинъ икмети де дегиль. 7+Биз Алланынъ гизли ве сакълангъан икмети акъкъында айтамыз. Бизге шурет бермек ичюн, О, бу икметни дюнья яратылмаздан эвель азырлады. 8+Бу икметни дюнья акимлеринден ич бириси анъламады. Эгер оны анълагъан олсалар, шуретли Раббини хачкъа мыхламаз эдилер. 9+Амма Языда язылгъаны киби олды:

Алла Оны севгенлерге козь корьмеген, къулакъ эшитмеген, адамнынъ юреги тюшюнмеген шейлерни азырлады.

10+Бизлерге исе Алла буны Озь Руху ярдымынен бильдирди. Рух бутюн шейлерни, атта Алланынъ терен тюшюнджелерини тешкерип бакъа. 11+Адамнынъ тюшюнджелерини онынъ ичиндеки рухундан башкъа ич кимсе бильмей. Алланынъ тюшюнджелерини де Алланынъ Рухундан башкъа ич кимсе бильмей. 12+Бизлер исе дюньянынъ рухуны дегиль, Алладан Рухны къабул эттик. Шунынъ ичюн Алла бизге бедава берген шейлерни билип анълаймыз. 13+Буны биз адамларнынъ акъыллы сёзлеринен дегиль, Рух огреткен сёзлернен бильдиремиз, Рухкъа толгъан адамларгъа рухий акъикъатны анълатамыз. 14+Озю ичюн яшагъан адам Алланынъ Руху огреткен шейлерни къабул этип оламай. О, буларны акъылсызлыкъ деп сая ве оларны анъламай, чюнки оларны тек Алланынъ Руху ярдымынен анъламакъ мумкюн. 15Шунынъ ичюн Алланынъ Руху олгъан адам эр шейнинъ къыйметини кесмек мумкюн, рухсузларнынъ тарафындан исе онынъ къыймети кесильмез. 16+Раббининъ акъылыны ич кимсе бильмез, ич кимсе Оны огретмез. Бизде исе Месихнинъ акъылы бар.

3

Иманлылар джемиетининъ болюнюви акъкъында

3^1Агъа-къардашлар, мен сизлернен, Алланынъ Рухуна толгъан адамларнен киби, лаф этип оламадым. Мен сизнен дюньядай тюшюнген адамларнен киби, Месихке иманда уфакъ балаларнен киби субетлештим. 2+Сизлерге агъыр аш дегиль, сют бердим, чюнки агъыр ашны ашамагъа даа кучюнъиз етмей эди. Шимди де кучюнъиз етмей, 3+чюнки сизлер даа бу дюньянынъ адамлары кибисинъиз. Аранъызда пахыллыкъ ве къавгъа олса, сиз бу дюньянынъ адамлары киби дегильсинъизми? Дюньянынъ адамлары киби арекет этмейсинъизми? 4Сизлерден бириси: «Мен Павелнинъ издешим», башкъасы: «Мен Аполлоснынъ», – десе, дюньянынъ адамларындан насыл фаркъынъыз бар? 5+Аполлос ким? Павел де ким? Олар тек хызметчилердир. Сизлер бу хызметчилернинъ ярдымынен имангъа кельдинъиз. Рабби эр биримизге айры хызметни берди. 6+Мен урлукъ сачтым, Аполлос суварды, амма Алла осьтюрди. 7+Шунынъ ичюн не сачкъан, не суваргъан адамнынъ эмиети ёкъ. Тек эр шейни осьтюрген Алланынъ эмиети бар. 8+Эм сачкъан, эм суваргъан адамлар бирликте чалыша. Лякин эр бири озь ишине коре мукяфатны аладжакъ. 9+Биз Алланен берабер чалышамыз, сизлер исе – Алланынъ тарласы, Алла къураяткъан бинасынъыз.

10+Алланынъ эйилигинен мен, акъыллы къуруджы киби, темель къойдым. Башкъа адам исе онынъ устюнде бир шейлер къура. Эр кес насыл къургъанына дикъкъат этсин. 11+Иса Месих – энди къоюлгъан темельдир. Ич кимсе башкъа темель къойып оламаз. 12Бу темель устюнде кимдир алтындан, кимдир кумюш я да къыйметли ташлардан, кимдир исе агъач, пичен ве тобандан бина къурмакъта. 13+Эр кимнинъ иши исе белли оладжакъ. Къыямет куню оны косьтереджек, чюнки атеш оны ачыкъ-айдын япаджакъ. О вакъытта эр кимнинъ иши насыл экенини атеш сынайджакъ. 14Кимнинъ къургъан бинасы атешке даянса, о мукяфат аладжакъ. 15+Кимнинъ къургъан бинасы янса, о, зарар кореджек. Озю къуртуладжакъ, амма атештен къуртулып чыкъкъан киби оладжакъ.

16+Сиз Алланынъ сарайы олгъанынъызны ве сизинъ ичинъизде Алланынъ Руху яшагъаныны бильмейсинъизми? 17+Ким Алланынъ сарайыны бозса, Алла оны ёкъ этеджек. Алланынъ сарайы азиздир. Бу сарай исе – сизлерсиз.

18Ич кимсе озь-озюни алдатмасын. Биринъиз бу дюньяда акъыллы олмагъа истесенъиз, акъыллы олмакъ ичюн, акъылсыз олмакъ керексиз. 19+Бу дюньянынъ икмети Алланынъ огюнде акъылсызлыкътыр. Язылгъан:

«О, акъыллы адамларны оларнынъ айнеджилигинен тутып алыр».

20+Даа бойле язылгъан:

«РАББИ инсанларнынъ фикирлерини, оларнынъ бош олгъаныны биле».

21Шунынъ ичюн ич кимсе адамларнен макътанмасын. Эр шей сизинъкидир. 22Эм Павел, эм Аполлос, эм Кифа, эм дюнья, эм аят ве олюм, эм шимдики ве келеджек заман – эписи сизинъкидир. 23+Сизлер исе – Месихнинъки, Месих исе – Алланынъкидир.

4

Эльчилернинъ хызмети

4^1Бойлеликнен, адамлар бизни Месихнинъ хызметчилери ве Алланынъ сырларыны бильдирген бакъыджылар киби, деп сайсынлар. 2Эр бир бакъыджы ишанчлы олмакъ керек. 3Сизлер я да башкъа адамлар мени насыл суд эткени манъа эпбир. Мен озюм озюмни суд этмейим. 4+Озюмде ич бир къабаат корьмесем де, бунен озюмни акъламайым. Мени Рабби тешкерип, суд эте. 5+Шунынъ ичюн, бельгиленген вакъыттан эвель, Рабби кельмегендже, асыл суд этменъиз. О келип, къаранлыкъта сакълангъан шейлерни чыкъараджакъ, юректеки ниетлерни ачаджакъ. О вакъытта эр ким Алладан озюне ярашкъан макътавны аладжакъ.

6+Дин къардашлар, мен айткъан шейлерни сизинъ файданъыз ичюн биринджиден озюм акъкъында, эм де Аполлос акъкъында айттым. Шунынъ ичюн сизлер «язылгъан шейлерден гъайры ич бир шей уйдурмагъа» бизден огренинъиз ве ич бир адамнен башкъасынынъ зарарына макътанманъыз. 7+Ким сизни башкъалардан юксек къойды? Эр бир шейинъизни сизге Алла бермедими? Эгер эр шейинъиз сизге бахшыш оларакъ берильген олса, олар бахшыш олмагъан киби не ичюн макътанасыз?

8+Сизлер энди токъ олдынъыз, энди зенгинлештинъиз, бизсиз падишалыкъ япа башладынъыз! Керчектен де, сиз падиша олгъайдынъыз, сизлернен берабер биз де падишалыкъ япар эдик! 9+Фикиримдже, Алла бизни, эльчилерни, энъ сонъки сырагъа къойып, олюм джезасына укюм этильгенлерни киби, ёллады. Бизни мелеклер, адамлар ве бутюн дюнья сейир эте. 10+Бизлер Месих ичюн акъылсыз, сизлер исе Месихте акъыллысыз! Биз зайыфмыз, сизлер исе кучьлю! Сизлер шуретли, биз исе урьметсиз оламыз! 11+Шимдигедже ач ве сувсуз оламыз. Урбаларымыз ярамай. Бизни котеклейлер; биз эвсиз яшаймыз. 12+Биз озь къолларымызнен чалышамыз. Бизни сёгелер, биз исе яхшылыкъ тилеймиз. Бизни къувалар, биз исе сабыр этемиз. 13Бизни яманлайлар, биз исе йымшакъ джевап беремиз. Биз дюньянынъ чёплюги киби, шимдигедже эписилернинъ къалымтысы киби олдыкъ.

14+Мен буны сизлерни утандырмакъ ичюн дегиль, севгили балаларыма киби акъыл огретмек ичюн язам. 15+Месих ёлунда сизге бинълернен адамлар ёлбашчылыкъ япса да, бабаларынъыз чокъ дегиль. Мен сизлерге Къуванчлы Хаберни бильдирип ве сизни Иса Месихке имангъа кетирип, сизинъ бабанъыз киби олдым. 16+Шунынъ ичюн сизлерге ялварам: менден орьнек алынъыз! 17+Шу макъсатнен мен сизге Тимотейни ёлладым. Раббининъ иманында о, меним севимли ве ишанчлы огълум олды. Эр ерде ве эр бир иманлылар джемиетинде огреткеним киби, Месихке инанып мен дайын насыл яшамакъны о сизинъ акълынъызгъа кетирир.

18Аранъыздаки базы адамлар къопайдылар; олар, мен сизлерге тез кельмем, деп тюшюнелер. 19+Амма Рабби истесе, мен алдынъызгъа якъында барарым. О вакъытта къопайларнынъ сёзюни дегиль, рухий кучюни сынап бакъарым. 20+Алланынъ Падишалыгъы – сёзлерде дегиль, кучьте корюне. 21+Сиз не истейсинъиз? Янынъызгъа таякънен, я да севгинен ве муляйимлик рухунен барайыммы?

5

Иманлылар джемиетиндеки ахлякъсызлыкъ

5^1+Аранъыздаки ороспулыкъ акъкъында хабер пейда олды. Ойле бир ороспулыкъ ки, башкъа халкълар арасында биле бойле сою олмагъан: кимдир бабасынынъ апайынен ята! 2Сизлер ойле къопайсынъыз! Сиз агъламакъ ве бойле иш япкъан адамны аранъыздан чыкъарып ташламакъ керексинъиз! 3+Мен беденимнен башкъа ерде олсам да, рухумнен эр вакъыт сизлернен бераберим. Шунынъ ичюн, янынъызда олгъаным киби, бу ишни япкъан адам акъкъында энди къарар чыкъардым: 4Раббимиз Исанынъ Адынен топлашмакъ (мен де рухумнен сизнен берабер олурым), Раббимиз Исанынъ къудретинен 5+бу адамны Шейтангъа бермек керексинъиз. Онынъ бедени гъайып олсун, руху исе Раббининъ кунюнде къуртулсын.

6+Макътангъанынъыз яхшы дегиль. Азачыкъ мая бутюн хамырны къабарткъаныны бильмейсизми? 7+Эски маяны чыкъарып атынъыз, маясыз олып, янъы хамыр олунъыз. Песах къурбанымыз Месих энди къурбан олды да. 8+Шунынъ ичюн эски маянен, яни яманлыкъ ве ярамайлыкъ маясынен дегиль, маясыз пителернен, яни темизлик ве догърулыкънен байрам япайыкъ.

9+Мен сизлерге эвель мектюп язгъанда, ахлякъсыз адамларнен алякъада олманъыз, дедим. 10Буны айткъанда, бу дюньянынъ ахлякъсыз, къызгъанч адамларыны, айдутларны ве путперестлерни козьде тутмай эдим. О алда сизлер бу дюньядан кетмек керек олур эдинъиз! 11+Лякин эгер насылдыр бир адам озюни дин къардаш деп адландырса, озю исе ахлякъсыз я да къызгъанч къалса, путларгъа ибадет этип, башкъаларны яманлай, ичкиджиликнен огъраша я да башкъаларнынъ барлыгъыны басып ала берсе, язгъаныма коре, бойле адамларнен ич достлашманъыз. Шуларнен берабер аш ашаманъыз биле. 12+Иманлылар джемиетинден тыш олгъанларны суд этмеге меним не акъкъым бар? Иманлылар джемиетинде олгъанларны исе суд этмек керек. 13+Иманлылар джемиетинден тыш олгъанларны Алла суд этер. Сиз исе озь аранъыздан ярамай адамны чыкъарып ташланъыз.

6

Иманлылар арасындаки суд давалары акъкъында

6^1+Биринъизнинъ башкъа адамнен давасы олса, даваларынъызны чезмек ичюн имансызларгъа кетменъиз, азизлернинъ огюне кетинъиз. 2+Азизлер дюньяны суд этеджеклерини сизлер бильмейсизми? Эгер сизлер келеджекте дюньяны суд этсенъиз, базы эмиетсиз ишлерни де чезмеге ляйыкъ олмайсынъызмы? 3Биз мелеклерни суд этеджегимизни бильмейсизми? Ойле олса, куньделик даваларыны да чезмеге мумкюнмиз. 4Сизлер исе, аранъызда куньделик яшайышы акъкъында давалар олгъанда, иманлылар джемиетининъ козюнде урьметсиз адамларны озь къадыларынъыз этип къоясынъыз. 5+Сизлерни утандырмакъ ичюн, буны айтам. Дин къардашларнынъ ишини чезип олгъан бир акъыллы адам аранъызда ёкъмы? 6Амма дин къардашлар бири-бирине къаршы суд ишини башлайлар! Бундан да гъайры, буны имансызлар огюнде япалар! 7+Бири-биринъизнен давалашкъаны озю – сизлер ичюн бир масхаралыкътыр. Башкъаларгъа сизге къаршы яманлыкъ япмагъа ве шейлеринъизни тутып алмагъа ёл берген олсанъыз, яхшыджа олур эди. 8Амма сизлер, аксине, озь дин къардашларынъызнынъ джаныны агъыртасынъыз ве оларнынъ шейлерини тутып аласынъыз.

9+Сизлер бильмейсизми? Яманлыкъ япкъанлар Алланынъ Падишалыгъыны мирас оларакъ алмайджакълар. Алданманъыз, Алланынъ Падишалыгъына не ахлякъсызлар, не путларгъа ибадет эткенлер, не къоранта садыкълыгъыны бозгъан адамлар, не котверенлер, не апай ерине акъайнен яткъан адамлар, 10+не хырсызлар, не къызгъанчлар, не ичкиджилер, не башкъаларны яманлагъанлар, не айдутлар киреджеклер. 11+Базыларынъыз бойле эдинъиз, амма ювундынъыз, азиз олдынъыз, Рабби Иса Месихнинъ Адынен ве Алламызнынъ Рухунен акъландынъыз.

12+«Манъа эр шей мумкюн», – дейсинъиз, амма эр шей файдалы дегиль. «Манъа эр шей мумкюн», амма мен ич бир шейнинъ къулу олмайым. 13«Аш – ашкъазан ичюн, ашкъазан да – аш ичюн», – дейсинъиз, амма Алла оны да, буны да ёкъ этер. Беден ахлякъсыз ишлер ичюн дегиль, Рабби ичюндир. Рабби де – беден ичюн. 14Алла Рабби Исаны тирильтти, Озь къудретинен бизни де тирильтир. 15+Сизлер бильмейсизми? Беденлеринъиз – Месихнинъ беденининъ азаларыдыр. Месих беденининъ азаларыны алып, оларны ороспу беденининъ азалары япсам, бу яхшы олурмы? Олмайджакъ шей! 16+Ороспунен яткъан акъай онен бир беден олгъаныны бильмейсизми? Берабер яткъан акъай ве апай бир вуджут оладжакъ, деп язылгъан да. 17+Раббинен къавушкъан исе Онен бир рух оладжакъ. 18+Ороспулыкътан къачынъыз! Адамнынъ япкъан эр бир гунасы беденинден тышарыдадыр. Ороспу исе озь шахсий беденине къаршы гуна япа. 19+Сизлер бильмейсизми? Сизинъ беденинъиз – озюнъизде яшаяткъан Мукъаддес Рухнынъ сарайыдыр. Оны сизге Алла берген. Сизлер озьлеринъизки дегильсинъиз, 20+лякин паалы фияткъа сатын алындынъыз. Шунынъ ичюн беденинъизнен Алланы шуретленъиз.

7

Акъай-апай мунасебетлери акъкъында

7^1Энди сизлер манъа язгъан шейлерге кечейик: «Къадыннен ятмамакъ адам ичюн яхшыдыр». 2Амма ороспулыкъкъа ёл бермемек ичюн, эр бир акъайнынъ озь апайы олсун, ве эр бир апайнынъ озь акъайы олсун. 3+Эр бир акъай озь апайына нисбетен ве апай озь акъайына нисбетен акъай-апай вазифесини беджерсин. 4Апайнынъ бедени устюнден апай дегиль, акъайы акимлик япа. Бойле де, акъайнынъ бедени устюнден акъай дегиль, апайы акимлик япа. 5+Бири-биринъизден баш тартманъыз. Тек озьара келишкен сонъ, аштан-сувдан вазгечмек ве дува окъумакъ ичюн, вакътынджа айры олмакъ мумкюн. Сонъ кене берабер олунъыз, ёкъса озюнъиз берабер ятмагъанынъыздан файдаланып, Шейтан сизлерни ёлдан ураджакъ. 6+Мен буны эмир киби дегиль, тевсие киби айтам. 7+Бутюн адамлар мен киби олгъанларыны истер эдим. Амма эр бир адамнынъ Алладан алгъан озь къабилиети бар, бириси бойле олса, башкъасы дигер.

8Апайыны джойгъан акъайларгъа ве тул къадынларгъа айтам: мен киби къалсалар, олар ичюн яхшыдыр. 9+Амма озюни тутып оламасалар, эвленсинлер. Джошкъун атеште янмакътан эвленмек яхшыдыр.

10+Эвленгенлерге буюрам, яни Рабби буюра: апай акъайындан айырылмасын. 11+Эгер айырылса, акъайсыз къалсын, я да озь акъайынен барышсын. Акъай да озь апайыны ташлап кетмесин.

12+Башкъаларгъа Рабби дегиль, мен айтам: бир иманлы акъайнынъ апайы имансыз олса да, акъайынен яшамагъа разы олса, акъай апайыны ташламасын. 13Бирде-бир апайнынъ акъайы имансыз олса ве апайынен яшамагъа разы олса, апай акъайындан айырылмасын. 14+Иманлы апай имансыз акъайны азиз эте, ве иманлы акъай имансыз апайны азиз эте. Бойле олмаса, балаларынъыз арам олур эдилер, шимди исе азизлер. 15Эгер имансыз акъай я да апай айырылмагъа истесе, айырылсын. О вакъыт, иманлы акъайнынъ я да апайнынъ башы багълы дегиль. Рабби бизни муаббетликке чагъыргъан. 16+Эй, апайлар ве акъайлар, сиз бильмейсинъиз, бельки акъайынъызны я да апайынъызны къуртараджакъсынъыз!

17Эр бир адамгъа Рабби насыл къысмет берген олса, Алла оны насыл алда чагъыргъан олса, бойле омюр кечирсин. Мен буны бутюн иманлыларнынъ джемиетлерине буюрам. 18+Бириси сюннетли олып чагъырылгъанда, сюннетини сакъламасын. Башкъасы сюннетсиз олып чагъырылгъанда, сюннет япмасын. 19+Сюннетлилик де, сюннетсизлик де – ич бир шей дегиль. Амма Алланынъ эмирлерини беджермек керек. 20Эр ким насыл алда чагъырылгъан олса, шу алда къалсын. 21Эгер къул олгъанынъда чагъырылгъан олсанъ, эеджанланма. Амма азат олмагъа имкянынъ олса, фырсатнен файдалан. 22+Рабби чагъыргъан къул – Рабби азат эткен адамдыр. Рабби чагъыргъан азат адам – энди Месихнинъ къулудыр. 23+Сизлер паалы фияткъа сатын алындынъыз. Шунынъ ичюн адамларнынъ къулу олманъыз. 24Агъа-къардашлар, ким насыл алда чагъырылгъан олса, Алланынъ огюнде шу алда къалсын.

25+Эвленмегенлер акъкъында Раббиден эмир алмадым. Амма Раббиден алгъан мераметке коре, ишанчлы адам киби акъыл огретем. 26Шимдики агъыр вазиет себебинден, адамгъа эвельки алында къалмакъ яхшыдыр, деп тюшюнем. 27Сенинъ апайынъ олса, айрылышувны къыдырма. Бойдакъ къалсанъ, апай къыдырма. 28Амма эвленсенъ де, гунакяр олмазсынъ. Эгер къыз да акъайгъа чыкъса, гунакяр олмаз. Амма бойле адамларнынъ башы къайгъыда оладжакъ, ве мен бу шейден сизлерни сакъламагъа истейим. 29Дин къардашларым, мен сизлерге шуны айтмагъа истейим: энди аз вакъыт къалды. Шунынъ ичюн апайлары олгъан акъайлар апайлары олмагъанлар киби яшасынлар. 30+Агълагъанлар – агъламагъанлар киби, къувангъанлар – къуванмагъанлар киби, сатын алгъанлар – алмагъанлар киби олсунлар, 31+бу дюньядан файдалангъанлар исе – бутюнлей файдаланмагъанлар киби яшасынлар. Биз корьген дюнья гъайып олып кете де. 32+Мен сизлернинъ къасеветсиз олгъанынъызны истейим. Эвленмеген адам, Раббини насыл разы этейим, деп, Онынъ ишлери акъкъында къайгъыра. 33Эвленген адам исе, апайымны насыл разы этейим, деп, куньделик шейлер акъкъында къайгъыра 34ве эм Аллагъа, эм озь апайына хызмет этмеге тырыша. Акъайгъа чыкъмагъан къыз Раббининъ ишлери акъкъында къайгъыра; о, эм беденинен, эм рухунен азиз олмагъа тырыша. Амма акъайы олгъан апай, акъайымны насыл разы этейим, деп, дюньявий ишлер акъкъында къайгъыра. 35Мен буны сизинъ файданъызны тюшюнип айтам. Сизинъ сербестлигинъизни багъламагъа истемейим, лякин ич бир башкъа шейге берильмейип, эдеп иле яшап, токътамадан садыкълыкънен Раббиге хызмет эткенинъизни истейим.

36Эгер кимде-ким озь севгилисине адалетсизлик япкъаны деп сайса, къызнынъ яшы еткен олса, о эвленмеге сёз берсе, истегенини япсын. Эвленсин, бу гуна олмаз. 37Амма ким къатты къарар чыкъарса, оны ич кимсе зорламай, озь истеклерининъ сабысы олса ве келинининъ намусыны сакъламагъа истесе, о адам яхшы иш япаджакъ. 38+Бойледже, ким озь севгилисине эвленсе, яхшы иш япаджакъ. Эвленмеген исе даа яхшы иш япаджакъ.

39+Акъайы тири олгъанда, апай акъайына багълыдыр. Эгер акъайы ольсе, апай азат олып, истеген адамына акъайгъа чыкъа биле. Тек о адам Раббиге инангъан адам олсун. 40Амма апай тул къалса, о даа бахтлы олур. Бу – меним фикрим, ве мен тюшюнем ки, Алланынъ Руху менде де бар.

8

Путларгъа багъышлангъан ашлар акъкъында

8^1+Шимди путларгъа багъышлангъан ашлар акъкъында лаф этейик. Бизим эпимизде бильгимиз бар, амма бильги адамны къопай эте, севги исе къавийлештире. 2+Эгер бир адам озюни бильгили сайса, о, бильмеге керек олгъан шейлерни даа бильмей. 3+Алла Оны севген адамны биле.

4+Путларгъа багъышлангъан ашларны ашамакъ акъкъында айтсакъ, биз шуны билемиз: пут дюньяда ич бир шей дегиль, ве бирден-бир Алладан башкъа алла ёкъ. 5Ерде ве кокте «алла» деп адландырылгъанлар олса да (керчектен де, чокъ «аллалар» ве «раббилер» бар), 6+биз ичюн бир Алла Баба бар. Эр шей Ондандыр, ве биз О ичюн яшаймыз. Ве бир Рабби Иса Месих бар. Эр шей Онынъ ярдымынен яратылгъан, ве биз Онынъ ярдымынен яшаймыз.

7+Амма бу бильги бутюн адамларда ёкъ. Базы адамлар шимдигедже, кечмиште япкъаны киби путларгъа багъышлангъан ашларны ашагъанда, озь иманлары зайыф олгъаны себебинден озьлерини арам олдыкъ, деп саялар. 8+Биз ашагъан я да ашамагъан ашлар бизни Аллагъа якъынлаштырмакъ мумкюн дегиль. Эгер ашамасакъ, ич бир шей джоймаймыз, ашасакъ да, ич бир шей къазанмаймыз.

9Амма мукъайт олунъыз, сизинъ сербестлигинъиз иманы къуветсиз олгъанларны ёлдан урмасын. 10+Эгер сенинъ бильгинъ олса да, иманы къуветсиз олгъан бир адам сени путханеде ашап отургъанынъны корьсе, онынъ къуветсиз иманы путларгъа багъышлангъан ашларны ашамагъа онъа разылыкъ берер, 11+ве сенинъ бильгинъ ичюн иманы къуветсиз олгъан шу адам гъайып олур. Месих исе сенинъ дин къардашынъ ичюн ольди. 12Бойлеликнен, дин къардашларынъызгъа къаршы гуна япып, оларнынъ къуветсиз иманларыны бозгъанда, сизлер Месихке къаршы да гуна япасынъыз. 13+Онынъ ичюн, эгер ашагъан ашым дин къардашларымны ёлдан урса, ич бир гунагъа себеп олмайым деп, омюрбилля эт ашамам.

9

Эльчининъ акъ-укъукълары

9^1+Мен азат дегилимми? Мен эльчи дегилимми? Раббимиз Иса Месихни корьмедимми? Рабби ёлунда япкъан ишимнинъ махсуллары сизлер дегильсинъизми? 2Эгер башкъалары ичюн эльчи олмасам, керчектен де, сизлер ичюн мен эльчидирим. Сизлернинъ Раббиге иманнен яшайышынъыз меним эльчи олгъанымны тасдыкълай.

3Мени соргъу япкъанларгъа бойле джевап берерим. 4+Бизим ишимиз ичюн аш ве сув алмагъа акъкъымыз ёкъмы? 5+Башкъа эльчилер, Раббининъ къардашлары ве Кифа ёлгъа чыкъып, озь иманлы апайларыны янларына алалар. Бизим де бойле акъкъымыз ёкъмы? 6+Я да тек мен ве Барнаба ашымызны чалышып къазанмакъ керекмизми?

7+Аскерге хызмети ичюн керек шейни берелер. Юзюм сачкъан адам юзюм ашай. Сюрю отлаткъан адам исе сют иче. 8Бельки мен буны тек адам тюшюнджесине коре айтаммы? Лякин Къанун да шуны айта! 9+Мына, Мусанынъ Къанунында: «Арман баскъан бугъанынъ агъзыны къапатма», – деп язылгъан. Мында Алланынъ къасевети бугъалар акъкъындамы? 10+Эльбетте, бу шейлернинъ эписи бизлер ичюн айтылгъан! Булар биз ичюн язылгъан. Тарланы сюрген адам умютнен сюрмек керек, арман чеккен адам да озь акъкъыны алмакъ умютнен чалышмакъ керек. 11+Биз аранъызда Рухнынъ урлукъларыны сачкъан сонъ, сизлерден беден ичюн берекет алсакъ, адалетсиз олурмы? 12Эгер башкъаларнынъ сизлерден файдаланмакъ акъкъы олса, бизим акъкъымыз даа чокъча дегильми? Амма биз бу акътан файдаланмадыкъ. Аксине, Месихнинъ Къуванчлы Хаберине кедер этмесин деп, эр шейге сабыр этип юремиз. 13+Алланынъ Сарайында хызмет эткен руханийлер андан аш алып ашагъанларыны бильмейсинъизми? Къурбан еринде хызмет эткенлер къурбанлардан бир пайыны алгъанларыны бильмейсинъизми? 14+Бойлеликнен, Рабби бойле буюрды: Къуванчлы Хаберни даркъаткъанлар ондан алгъан берекетинен яшасынлар.

15+Амма мен бу акъларнынъ ич биринден файдаланмадым. Эм манъа бойле япылсын деп, буны язмадым. Бедава огреткенимден макътанмагъа чарем олмаса, ольгеним яхшыдыр! 16+Амма мен Къуванчлы Хаберни даркъаткъанымнен макътанмагъа акъкъым ёкъ, чюнки буны япмагъа – меним борджумдыр. Эгер Къуванчлы Хаберни даркъатмасам, меним алым беля! 17+Бу ишни озь истегимнен япсам, мукяфат алырым. Амма буны истексиз япсам, демек, мен тек берильген вазифени япам. 18+Шунынъ ичюн манъа насыл мукяфат бар? Месихнинъ Къуванчлы Хаберини бедава даркъатып, ондан кельген акъкъымдан файдаланмасам, бу меним мукяфатым олур.

19+Мен эписинден азат олсам да, чокъ адамны Аллагъа алып кельмек ичюн, озюмни эписине къул эттим. 20+Еудийлерни Аллагъа алып кельмек ичюн, мен еудийлерге еудий киби олдым. Озюм Къанунгъа коре яшамасам да, Къанунгъа коре яшагъанлар ичюн мен Къанунгъа бойсунгъан киби олдым. 21+Алланынъ огюнде къанунсыз олмасам да, Месихнинъ Къанунына бойсунам. Амма Къанунны бильмегенлерни Аллагъа алып кельмек ичюн, Къанунны бильмеген адам киби олдым. 22+Къуветсиз адамларны Аллагъа алып кельмек ичюн, мен къуветсиз олдым. Мумкюн олгъаны къадар базыларны къуртармакъ ичюн, эр кеске эр шей олдым. 23Буларнынъ эписини Къуванчлы Хабер ичюн япам, онда меним къысметим де олсун.

24+Ярыш мейданында эписи чапа, амма тек бир адам мукяфат алгъаныны бильмейсизми? Сизлер де мукяфат алмакъ ичюн, чапынъыз! 25+Ярышта иштирак эткен эр бир адам эр шейде озь беденини дикъкъатнен тертипте тута. О, буны соладжакъ бош бир тадж алмакъ ичюн япа. Биз исе солмайджакъ тадж алмагъа арекет этемиз. 26Шунынъ ичюн, ойле чапам ки, чапкъаным макъсатсыз олмасын. Ойле котеклешем ки, юмругъым авагъа урмасын. 27Беденимни къыйнайым, оны озюме къул япам, башкъаларыны огреткенимнен, озюм ляйыкъсыз олып къалмайым.

10

Путперестликтен сакъынынъыз

10^1+Дин къардашлар, сизлер бу шейден хаберсиз къалгъанынъызны истемейим: бабаларымызнынъ эписи булут астында юре эдилер, ве эписи Къызыл денъизден кечтилер. 2Оларнынъ эписи, денъизден кечип ве булутнынъ астында юрип, санки Мусанен бирлештилер. 3+Олар эписи бир рухий ашны ашай эдилер. 4Эписи бир рухий ичимликни иче эдилер, оларнен берабер баргъан рухий къаядан сув иче эдилер. О къая исе Месих эди. 5+Амма Алла оларнынъ чокъусындан разы олмады, шунынъ ичюн олар сахрада гъайып олдылар.

6+Оларнен олгъан шейлер бизге орьнек олды. Биз оларгъа ошамайыкъ, яман ишлерни япмагъа истемейик. 7+Оларнынъ базыларына ошап, путперест олманъыз. Олар акъкъында язылгъан ки, халкъ ашамакъ ве ичмек ичюн отурды, сонъ ойнамагъа турды. 8+Ороспулыкъ япмайыкъ. Олардан базылары ороспулыкъ яптылар, ве бир куньде олардан йигирми учь бинъ адам ёкъ олды. 9+Месихке сынав япмайыкъ. Олардан базылары Алланы сынадылар ве йыланлардан гъайып олдылар. 10+Шикяет этменъиз. Олардан базылары шикяет эттилер, ве ёкъ этиджи оларны ольдюрди. 11+Оларнен олгъан шейлер адамларгъа орьнек олды ве бизни, ахыр заманда яшагъанларны, огретмек ичюн язылды. 12+Шунынъ ичюн, эгер бир адам аякьта къатты тургъанына ишанса, о, йыкъылмакътан сакъынсын. 13+Башынъызгъа кельген сынавлар – адий инсаний сынавлардыр. Алла ишанчлыдыр, О, кучюнъизден зияде сынавгъа тюшмеге ёл бермез, амма сынав вакътында агъыр вазиеттен чыкъаргъан ёлны косьтерир.

14+Шунынъ ичюн, севимли къардашларым, путперестликтен къачынъыз! 15Мен сизлернен, акъыллы адамларнен киби, лаф этем. Айткъанымны озюнъиз тюшюнинъиз. 16+Биз топлашкъанда, шукюр къадесини алгъанда, Аллагъа шукюр этемиз ве бирликте Месихнинъ къаныны къабул этемиз. Отьмекни парчалагъанымызда, бирликте Месихнинъ беденини къабул этемиз. 17+Бир отьмек олгъаны киби, биз де чокъ олгъанымызгъа бакъмадан, бир беденмиз. Эпимиз бир отьмекни пайлашамыз.

18+Исраиль халкъына бакъынъыз: къурбанлыкъ этини ашагъан адамлар къурбан еринен бирлешелер. 19+Мен нени айтмагъа истейим? Путкъа багъышлангъан ашларнынъ бир эмиети бармы? Я да пут бир шей олып сайыламы? 20+Ёкъ! Амма халкълар къурбанларыны кетиргенде, оларны Аллагъа дегиль, шейтанларгъа багъышлайлар. Сизлернинъ шейтанларнен араларынъыз олгъаныны истемейим. 21+Сизлер эм Раббининъ къадесинден, эм шейтанларнынъ къадесинден ичип оламазсыз; эм Раббининъ софрасындан, эм шейтанларнынъ софрасындан ашларны пайлашып ашамагъа оламазсынъыз. 22+Биз Раббининъ гъазабыны къозгъамагъа истеймизми? Я да биз Ондан къуветлимизми?

Эр бир шейни Алланынъ шуретине япынъыз

23+«Эр шейни япмакъ мумкюн», – дейсинъиз, амма эр шей файдалы дегиль. «Эр шейни япмакъ мумкюн», амма эр бир шей иманны къавийлештирмей. 24+Эр ким озюнинъ дегиль, башкъасынынъ файдасыны къыдырсын.

25+Виджданынъыз раат олсун деп, базарда сатылгъан эр шейни суаль бермейип ашанъыз. 26+Ер юзю ве онда яшагъанларнынъ эписи – РАББИнинъдир! 27+Эгер Аллагъа инанмагъанлардан бири сизлерни озюнен ашамагъа чагъырса ве сиз бармагъа истесенъиз, виджданынъыз раат олсун деп, огюнъизге къоюлгъан эр бир шейни суаль бермейип ашанъыз. 28Амма насылдыр бир адам сизлерге: «Бу аш къурбан я да бахшыш оларакъ бир путкъа багъышлангъандыр», – десе, шуны бильдирген адамны ёлдан урмасын деп ве видждан раат олсун деп, буны ашаманъыз. 29«Видждан раат олсун» деп, озюмнинъ дегиль, башкъа адамнынъ виджданыны козьде тутам. Не ичюн башкъа адамнынъ виджданы меним азатлыгъымны суд этмек керек? 30+Эгер мен Аллагъа шукюр этип аш ашасам, мен шукюр эткен ашлар ичюн мени яманламакъ керекмей.

31+Бойлеликнен, ашайсызмы, ичесизми, башкъа бир шей япасызмы, эр шейни Алланы шуретлемек ичюн япынъыз. 32+Не еудийлерни, не юнанларны, не иманлыларнынъ джемиетини ёлдан ургъан ич бир шей япманъыз. 33+Мен эр бир шейни, адамлар разы олсун деп, япмагъа тырышам. Озь файдамны къыдырмайым, лякин, олар къуртулсын деп, чокъусынынъ файдасыны къыдырам.

11

11^1+Мен арекетлеримде Месихке ошамагъа тырышкъаным киби, сиз де арекетлеринъизде манъа ошанъыз.

Апайларнынъ башы къапатылмасы акъкъында

2Сизлер мени эр вакъыт хатырлагъанынъыз ичюн ве мен берген огретювимни туткъанынъыз ичюн сизлерни макътайым. 3+Шуны бильгенинъизни де истейим: эр бир акъайнынъ башлыгъы – Месих, апайнынъ башлыгъы – онынъ акъайы, Месихнинъ башлыгъы исе – Алладыр. 4Башыны къапатып дува окъугъан я да пейгъамберлик япкъан эр бир акъай озь Башлыгъыны масхара эте. 5+Амма башыны къапатмайып дува окъугъан я да пейгъамберлик япкъан эр бир апай озь башлыгъыны масхара эте. Бойле къадын башы тыраш этильген къадынгъа тенъ. 6+Эгер къадын башыны къапатмагъа истемесе, сачларыны кессин. Амма къадынгъа сачларыны кесмек я да тыраш этмек айып олса, башыны къапатсын. 7+Акъайгъа башыны япмагъа керекмей, чюнки о, Алланынъ образы ве шуретидир. Апай исе – акъайнынъ шурети. 8+Чюнки акъай апайдан дегиль, апай акъайдан яратылгъан. 9+Ве акъай апай ичюн дегиль, апай исе акъай ичюн яратылгъан. 10Шунынъ ичюн, мелеклер себебинден, апайнынъ башында устюндеки акимлик алямети олмакъ керек.

11+Не де олса, Раббининъ халкъында не апай акъайындан, не акъай апайындан азат дегиль. 12Апай акъайдан яратылгъан эди, амма акъай апайдан дюньягъа келе. Эр шей исе – Алладандыр.

13Озьлеринъиз тюшюнип бакъынъыз: къадын башыны къапатмайып, Аллагъа дува окъугъаны догърумы? 14Табиатнынъ озю сизни огрете: акъай сачларыны осьтюрсе, бу онъа урьметсизликтир, 15+амма къадын сачларыны осьтюрсе, бу о ичюн шуреттир, чюнки сач онъа баш къапламакъ ичюн берильген. 16Эгер бир кимсе бу акъта тартышмагъа истесе, бильсин ки, бизде де, Алланынъ ич бир джемиетинде де бойле адет ёкъ.

Раббининъ софрасы акъкъында

17Энди сизге буны буюргъанымда, сизлерни шу акъта макътамайым: сизинъ топлашкъанларынъыз яхшылыкъ дегиль, зарар кетирелер. 18+Биринджиден, иманлылар джемиети топлашкъанда, аранъызда къавгъалар олгъаныны эшитем ве бунъа, азчыкъ олса да, инанам. 19+Аранъызда тюрлю фикирлер олмакъ керек, ве вакъыт оларны сынап косьтереджек.

20Сизлер бир ерде аш ашамагъа топлангъанда, бойле ашкъа «Раббининъ акъшамлыкъ софрасы» айтмагъа олмаз. 21Эр ким башкъаларны беклемейип, озь ашыны ашай. Шунынъ ичюн бири ач къала, башкъасы исе сархош ола. 22+Ашамакъ ве ичмек ичюн сизинъ эвлеринъиз ёкъмы? Я да Алланынъ джемиетине сайгъысызлыкъ косьтересизми, ёкъсулларны ашалайсызмы? Сизлерге не айтайым? Сизлерни макътайыммы? Ёкъ, бу акъта сизлерни макътамам.

23+Мен Раббининъ Озюнден алгъан ве сизлерге эткен хабер бойле: Рабби Иса хаинликнен сатылмаздан эвель, геджеде отьмекни алды, 24+шукюр этип, оны парчалады ве: «Бу – сизлер ичюн берильген Меним беденимдир. Акълынъызда Мени тутып, отьмекни ашанъыз», – деди. 25+Эм де акъшам ашындан сонъ къадени алып: «Бу къаде – къанымнен кучьке кирген янъы васиеттир. Ондан эр кере ичкенинъизде, акълынъызда Мени тутып, ичинъиз», – деди. 26Сизлер бу отьмекни эр кере ашагъанынъызда ве бу къадеден ичкенинъизде, Раббининъ келеджегине къадар Онынъ олюмини илян этесинъиз.

27+Демек, ким ляйыкъ олмагъан ёлда бу отьмекни ашаса я да Раббининъ къадесинден ичсе, Раббининъ бедени ве къаны огюнде къабаатлы оладжакъ. 28Шунынъ ичюн адам озь-озюни сынасын, ондан сонъ отьмектен ашасын ве къадеден ичсин. 29Ким ляйыкъ олмагъан ёлда ашаса ве ичсе, Раббининъ беденини урьмет этмейип, озюни ашагъанынен ве ичкенинен суд эте. 30Шу себептен чокъунъыз зайыф ве хаста оласынъыз, ольгенлер де аз дегиль. 31Эгер озь-озюмизни догъру суд эткен олсакъ, Алла бизни суд этмез эди. 32+Бизни дюньянен берабер суд этмесин деп, Рабби бизни шимди суд этип, бизге джезамызны бере.

33Бойлеликнен, дин къардашларым, акъшамлыкъ софрасына топлангъанынъызда, бири-биринъизни бекленъиз. 34Эгер бир адам ач олса, озь эвинде ашасын. О вакъыт сизинъ топлашкъанынъыз суд этильмейджек.

Мен сизге баргъанда, къалгъан меселелер акъкъында лаф этерим.

12

Рух берген бахшышлар

12^1+Дин къардашлар, Рухнынъ бахшышлары акъкъында хаберсиз къалгъанынъызны истемейим. 2+Билесинъиз ки, сизлер Алланы бильмегенде, тильсиз путлар, не де олса, сизни ёлдан ура эдилер. 3+Шунынъ ичюн сизлерге бильдирмеге истейим: Алланынъ Рухунен айткъан ич кимсе Исаны къаргъамаз. Ве Исаны Рабби деп адландырмакъ адам тек Мукъаддес Рухнен мумкюн.

4+Бахшышлар чешит тюрлю ола, Рух исе бирден-бир. 5+Хызметлер де чешит тюрлю ола, Рабби исе бирден-бир. 6+Арекетлер де чешит тюрлю ола, амма эписинде эр бир арекетни яраткъан бирден-бир Алладыр. 7Рух эписининъ файдасы ичюн эр кимде арекет косьтере. 8Бири Рухнен акъыллы сёзлер айта, башкъасы айны шу Рухнен бильги даркъата. 9+Айны шу Рухнен бирине иман бериле, ве айны шу Рух башкъа адамгъа хасталарны тедавийлемеге кучь бере. 10+Биревге аджайип ишлер этмеге, башкъасына пейгъамберлик япмагъа, даа башкъасына рухларнынъ фаркъына бармагъа, бирине чешит тиллерде лаф этмеге, башкъасына бу тиллерни терджиме этмеге къабилиетини бере. 11Буларнынъ эписи – айны шу Рухнынъ ишидир. О, бу къабилиетлерни истегенине коре айры-айры багъышлай.

12+Бир беденде чокъ мучелер бар. Беденнинъ мучелери чокъ олса да, оларнынъ эписи – бир беден. Месих де ойле. 13+Биз ким олмасакъ да – еудийми, юнанмы, къулмы, азатмы – эпимиз бир Рухнынъ ярдымынен бир беденде бирлештик, ве эпимиз бир Рухны къабул эттик.

14Эр беденде бир муче дегиль, чокъ муче бар. 15Эгер аякъ: «Мен къол дегилим, шунынъ ичюн беденнинъ къысмы да дегилим», – десе, о, беденден айры олурмы? 16Эгер къулакъ: «Мен козь дегилим, шунынъ ичюн беденнинъ къысмы да дегилим», – десе, о, беденден айры олурмы? 17Эгер бутюн беден козь олса, адам насыл этип эшитир? Эгер бутюн беден къулакъ олса, насыл этип къокълар? 18Алла мучелернинъ эр бирини беденде Озь истегенине коре ерлештирди. 19Эгер эписи бир муче олса эди, беден къайда къалыр эди? 20Сонъ шимди мучелер чокъ, беден исе бир дане. 21Козь къолгъа: «Сен манъа керекмейсинъ», – я да баш аякъларгъа: «Сизлер манъа керекмейсинъиз», – деп оламайлар. 22Аксине, беденнинъ зайыфча корюнген мучелери пек кереклидир. 23Биздже беденнинъ урьметсиз корюнген мучелерине айры урьмет беремиз ве корюмсиз аврет ерлеримизни буюк къайгъырувнен къапатамыз. 24Амма корюмли мучелеримизнен буны япмакъ керекмей. Алла Озю беденни бойле этип яратты ве урьмети олмагъан мучелерге урьмет берди. 25Шунынъ ичюн беденде болюнюв олмасын, ве эписи мучелер бири-бирини бакъсын. 26+Эгер бир муче азап чексе, бутюн мучелер онен берабер азап чеке. Эгер бир муче макътав къазанса, бутюн мучелер онен берабер къувана.

27+Сизлер – Месихнинъ беденисинъиз, ве эр биринъиз – беденнинъ мучесисинъиз. 28+Алла иманлылар джемиетине биринджиден эльчилерни сайлады, экинджиден пейгъамберлерни, учюнджиден оджаларны сайлап къойды. Сонъ базыларгъа аджайип ишлер япмакъ, хасталарны тедавийлемек, ярдым этмек, башлыкъ этмек, чешит тиллерде лаф этмек къабилиетини багъышлады. 29Эписи эльчилерми? Эписи пейгъамберлерми? Эписи оджалармы? Эписи аджайип ишлер япамы? 30Эписине хасталарны тедавийлемек къабилиети багъышландымы? Эписи чешит тиллерде лаф этеми? Эписи бу тиллерни чевирмеге билеми?

31+Сизлер даа буюк къабилиетлерни бахшыш оларакъ алмагъа ынтылынъыз. Энди мен сизлерге энъ яхшы ёлны косьтереджегим.

13

Севги акъкъында

13^1Эгер мен адамларнынъ ве мелеклернинъ тилинде лаф этсем, амма севмеге бильмесем, мен тек шатырдагъан бакъыр я да янъгъырагъан зиль киби олурым. 2+Эгер пейгъамберлик япмагъа къабилиетим олса, эр бир сырны ве эр бир шейни бильсем, я да иманнен дагъларны кочюрип олсам, амма севмеге бильмесем, мен ич бир шей дегилим. 3Эгер мен бутюн байлыгъымны алып, фукъарелерге берсем, атта макътав къазанмакъ ичюн беденимни якъмагъа берсем[*], амма севмеге бильмесем, манъа ич бир файдасы олмаз.

4Севги чокъ сабырлы ве мераметлидир. Севги пахылламаз, макътанмаз ве къопаймаз. 5О, къаба олмаз, озь файдасыны къыдырмаз, къозгъалмаз, онъа къаршы япкъан яманлыкъны акълында тутмаз. 6Севги акъсызлыкъкъа севинмез, аксине, акъикъаткъа севинир. 7Севги эр шейни багъышлар, эр шейге инаныр, эр вакъыт умют этер, эр шейге даяныр.

8Пейгъамберликлер битеджек, тиллер токътайджакъ, бильги ёкъ оладжакъ, севги исе ич бир вакъыт гъайып олмаз. 9Биз бильген ве пейгъамберлик эткен шейлер – бутюннинъ тек бир къысмыдыр. 10Бутюнлик пейда олгъанда исе, къысмен олгъан шейлер битеджек. 11+Мен кучюк бала олгъанымда, бала киби лаф эте, бала киби фикир юрсете, бала киби тюшюне эдим. Акъай олгъан сонъ, бала ишлерини къалдырдым. 12+Шимди биз эр шейни бунарлы кузьгюде киби коремиз, амма о вакъытта бет-бетке кореджекмиз. Шимди мен къысмен билем, амма о вакъытта Алла мени бильгени киби, озюм ойле де биледжегим.

13Дюнья тургъандже бу учь шей турар: иман, умют, севги. Ве оларнынъ арасында энъ буюги – севгидир.

14

Пейгъамберлик япмакъ ве башкъа тиллерде лаф этмек къабилиети

14^1+Эр шейден зияде севгиге ынтылынъыз, Рухнынъ бахшышларыны да, айрыджа пейгъамберлик япмакъ къабилиетини алмагъа истенъиз. 2Ким белли олмагъан тильде лаф этсе, адамларгъа дегиль, Аллагъа айта. Рухнынъ кучюнен сырларны айтса да, оны ич кимсе анъламай. 3Пейгъамберлик япкъан исе адамларны огрете, юреклендире ве оларнынъ гонъюллерини ала. 4Белли олмагъан тильде лаф эткен адам озюни огрете, пейгъамберлик япкъан исе иманлылар джемиетини огрете. 5+Энди сиз эпинъиз белли олмагъан тиллерде лаф эткенинъизни истейим, лякин пейгъамберлик япкъанынъызны даа зияде истейим. Пейгъамберлик япкъан адам белли олмагъан тиллерде лаф эткен адамдан буюк. Амма айтылгъан шейлерни терджиме эте бильген адам олса, терджиме этсин ве бойле этип, иманлылар джемиетини огретсин.

6Сонъ, дин къардашларым, мен сизге келип, белли олмагъан тиллерде лаф этип башласам, амма не Алланынъ сёзлерини анълатсам, не акъыл огретсем, не пейгъамберлик япсам, не сизни ич бир шейге окъутсам, сизлерге насыл файда кетиририм? 7Тамам бойле джансыз чалгъы алетлери де, меселя къавал я да арфа фаркълы сеслер чыкъармаса, адам къавал я да арфада чалынгъаныны къайдан биледжек? 8+Эгер боразан дженкке чагъыргъанда, бельгисиз сес чыкъарса, ким дженкке азырланаджакъ? 9Бойлеликнен, эгер башкъа тильде айткъанда, сизинъ лафынъыз анълашылмаса, сизни динълегенлер не айткъанынъызны къайдан биледжеклер? Сизлер авагъа айткъан киби олурсыз. 10Дюньяда чокъ ве чешит тюрлю тиллер бар, ве олардан ич бириси манасыз дегиль. 11Амма мен бир тильнинъ манасыны анъламасам, мен о тильде лаф эткен адам ичюн эджнебий олам, лаф эткен адам да мен ичюн эджнебийдир. 12Сизнен де ойле: Рухнынъ бахшышларыны истеп, иманлылар джемиетини къавийлештиреджек къабилиетлернен зенгин олунъыз.

13Шунынъ ичюн, белли олмагъан тильде лаф эткен адам оны анълатмакъ къабилиетини алмакъ ичюн дува окъусын. 14Мен белли олмагъан тильде дува окъугъанда, рухум дува окъуса, акъылым исе дувагъа къошулмай. 15+Айса не япайым? Рухнен дува окъурым, акъылнен де дува окъурым. Рухнен макътавлар йырларым, акъылнен де йырларым. 16+Эгер сен тек Рухнен Аллагъа шукюр этсенъ, буны анъламагъан адам сенинъ шукюр дуванъа насыл «Амин» дейджек? О, сенинъ не айткъанынъны бильмей де! 17Сен яхшы шукюр этсенъ де, башкъа адам файда корьмей. 18Аллагъа шукюр, мен эпинъизден чокъ белли олмагъан тиллерде лаф этем. 19Иманлылар джемиетинде исе анълашылмаз тильде бинълернен сёз айткъаныма коре, башкъаларыны огретмек ичюн анълайышлы беш сёз айткъаным яхшыдыр.

20+Дин къардашлар, балалар киби тюшюнменъиз. Яманлыкъкъа коре, бала киби къабаатсыз олунъыз, акъылгъа коре исе буюк адамлар киби олунъыз. 21+Къанунда Раббининъ бойле айткъанлары язылгъан:

Мен шу халкънен башкъа тиллерде, башкъа агъызларнен лаф этеджегим. Амма о вакъытта да олар Мени динълемезлер.

22+Демек, тиллер иманлылар ичюн дегиль, Аллагъа инанмагъанлар ичюн аляметтир. Пейгъамберлик исе – инанмагъанлар ичюн дегиль, иманлылар ичюндир. 23+Эгер бутюн иманлылар джемиети бир ерде топланып, эписи башкъа тиллерде лаф этип башласалар ве тиллерни анъламагъан я да инанмагъанлардан кимдир о ерге кирсе: «Сизлер акъылдан тайдынъыз», – демезми? 24Амма эписи пейгъамберлик япкъанда, Аллагъа инанмагъан я да башкъа тиллерни анъламагъан адам кирсе, эшиткен эр шей оны гунакяр олгъанында къабаатлар ве суд этер. 25+О вакъыт онынъ юрек сырлары ачыкъ-айдын олур, ве о, бетинен ерге атылып: «Алла керчектен аранъыздадыр!» – деп, Аллагъа ибадет этер.

Алланынъ хызметинде тертип

26+Демек, дин къардашларым, бундан насыл нетидже чыкъараджакъмыз? Топлашкъанынъызда, сизлерден кимде макътав йыры, огретюв, Алладан бир хабер, башкъа тильде бир къач сёзлер я да терджимеси бар олса, буларнынъ эписи иманлылар джемиетини къавийлештирсин. 27Эгер ким башкъа тильде лаф этмеге истесе, эки я да энъ чокъ учь адам бирер-бирер айтсын, ве бир адам айткъанларыны чевирсин. 28Эгер тильни чевирген адам олмаса, башкъа тильде лаф эткен адам иманлылар джемиетинде сесини чыкъармайып отурсын, озюне ве Аллагъа айтсын. 29+Пейгъамберлер де экиси я да учю лаф этсин, къалгъанлар исе айтылгъанларны тюшюнип динълесинлер. 30Эгер отургъанларнынъ бирине Алладан бир хабер кельсе, биринджи лаф эткен индемесин. 31Эр биринъиз невбетнен пейгъамберлик япа билесинъиз, ве эписи огренсин ве юрекленсин. 32Пейгъамберлернинъ рухлары пейгъамберлерге бойсуна. 33Алла тертипсизлик Алласы дегиль, муаббетлик Алласыдыр. Алланынъ бутюн азизлер джемиетлеринде олгъаны киби, 34+сизинъ джемиетлеринъизде де къадынлар сесини чыкъармасынлар. Къанунда айтылгъаны киби, къадынларгъа сёзге чыкъмагъа мумкюн дегиль, олар башлыкъ этмесин. 35Эгер бир шейни огренмеге истеселер, бу акъта эвде озь акъайларындан сорасынлар. Иманлылар джемиетинде къадынгъа лаф этмек – масхаралыкътыр.

36Сизге коре, Алланынъ Сёзю сизден башлангъанмы? Я да тек сизге етип кельгенми? 37Эгер бириси озюни пейгъамбер я да рухий адам сайса, сизлерге язгъанларым – Раббининъ эмирлери олгъаныны анъласын. 38Ким буны къабул этмесе, оны да къабул этмесинлер.

39+Бойлеликнен, дин къардашлар, пейгъамберлик япмагъа ынтылынъыз, амма башкъа тиллерде лаф этмеге де ясакъ этменъиз. 40+Тек эр шей догъру ве тертипли олсун.

15

Павел Къуванчлы Хабер акъкъында

15^1Дин къардашлар, мен сизлерге бильдирген Къуванчлы Хаберни акълынъызгъа кетирмеге истейим. Сизлер оны къабул этип, онъа къатты инандынъыз, 2+ве, эгер меним сёзлеримни бутюнлей тутсанъыз, оларнынъ ярдымынен къуртулыш тапарсыз. Акис алда иманынъыз бошуна олур.

3+Биринджиден мен къабул эткен хаберимни сизлерге айттым: Языда язылгъаны киби, Месих бизим гуналарымыз ичюн ольди, 4+дефн этильди ве, Языда язылгъаны киби, учюнджи куню тирильди. 5+Бундан сонъ Кифагъа, сонъра он эки эльчиге корюнди. 6Ондан сонъ бир вакъытта беш юзден зияде дин къардашлар Оны корьди. Олардан чокъусы шимдиге къадар тири, базылары исе дюньядан козь юмып кеттилер. 7+Ондан сонъ Якъуп, сонъра эписи эльчилер Оны корьди. 8+Эписинден сонъ исе, вакътындан эвель догъгъан балагъа ошагъан мен де Оны корьдим. 9+Мен эльчилернинъ энъ кичкенесим, эльчи адыны ташымагъа ляйыкъ дегилим, чюнки мен Алланынъ джемиетини къувалай эдим. 10+Энди не олгъан олсам, Алланынъ эйилигинен олдым. Онынъ манъа косьтерген эйилиги бошуна чыкъмады, чюнки мен эльчилернинъ эписинден чокъ чалыштым. Даа догърусы чалышкъаным озюм дегиль, манъа берильген Алланынъ эйилиги чалышты. 11Не де олса, мен бильдирдимми я да олар бильдиргенлерми, биз эпимиз айны шу хаберни бильдирдик, ве сиз онъа инандынъыз.

Олюлернинъ тирилюви

12+Месих олюлерден тирильгени акъкъында хабер бильдириле. Айса базыларынъыз не ичюн: «Олюлер тирильмез», – дейсинъиз? 13Эгер олюлер тирильмесе, Месих де тирильмеген. 14Сонъ эгер Месих тирильмеген олса, бизим хаберимиз боштыр, сизинъ иманынъыз да бошуна. 15Бойле алда биз Алла акъкъында ялан айтамыз, чюнки биз: «Алла Месихни тирильтти», – деп шаатлыкъ этип юремиз. Эгер олюлер керчектен де тирильмесе, о вакъыт Алла Месихни де тирильтмеген. 16Эгер олюлер тирильмесе, о вакъыт Месих де тирильмеген. 17+Эгер Месих тирильмеген олса, сизинъ иманынъыз файдасыздыр ве Алла сизинъ гуналарынъызны даа багъышламады, 18+Месихке инанып козь юмгъанлар да эбедиен гъайып олдылар. 19Эгер биз ялынъыз бу омюр ичюн Месихке умют багъласакъ, биз энъ аджыныкълы бир алдамыз.

20+Амма Месих керчектен де олюлерден тирильди! О, олюлерден биринджи олып тирильди. 21+Олюм бир адамнен дюньягъа кирди. Олюлернинъ тирилюви де бир инсаннен кельди. 22Адемге къошулып, эр бир адам оле. Ойле де, Месихке къошулып, эр бир адам тириледжек. 23+Эр ким озь невбетинде тириле: биринджи – Месих, сонъра, О келеджек сонъ, Месихке инангъанлар тириледжек. 24+Бундан сонъ ахыр заман келеджек. О вакъыт Месих эр бир башлыкъны, эр бир акимиетни ве кучьни кучьтен кестиреджек ве Падишалыкъны Алла Бабагъа береджек. 25+Алла бутюн душманларыны Месихнинъ аякълары астына ташлагъандже, Месих падишалыкъ япмакъ керек. 26Сонъки йыкъыладжакъ душман исе – олюмдир. 27+Алла Месихнинъ аякълары астына бутюн барлыкъны ташлады. Амма «бутюн барлыкъны ташлады» дегенде, белли ки, бутюн барлыкъны Месихке бойсундыргъан Алланы козьде тутмай. 28+Алла эр шейни Месихке бойсундыргъан сонъ, Онъа эр шейни бойсундыргъан Аллагъа Огъул Озю де бойсунаджакъ, ве Алла эр бир шейнинъ башлыгъы олур.

29Эгер тирилюв олмаса, олюлер ичюн сувгъа батырылып чыкъкъанлар насыл файда беклейлер? Эгер олюлер ич тирильмесе, олар ичюн сувгъа батырылып чыкъмакъ керекми? 30+Не ичюн бизлер эр бир саатте озюмизни беляларгъа огъратамыз? 31+Мен эр кунь олюм панджасы астында олам, амма дин къардашларым, мен Раббимиз Иса Месихнинъ огюнде сизлер ичюн макътанам. 32+Инсанларнынъ тюшюнджесине коре, эгер олюлер тирильмесе, не ичюн мен Эфес шеэринде айван олгъанларнен курештим? Ойле олса, айдынъыз, ашап-ичейик, ярын оледжекмиз де!

33Амма алданманъыз: «Яман ёлдашлар яхшы адамны бозар».

34+Энди кереги киби, озюнъизни къолгъа алынъыз ве гуна япманъыз! Сизинъ айыбынъызгъа, сизлерден базыларынъыз Алланы бильмейлер.

Ер ве кок беденлери

35+Амма бириси: «Олюлер насыл тириледжек экен? Насыл беденде пейда оладжакъ экенлер?» – дер. 36+Эй, акъылсыз! Сенинъ сачкъан урлугъынъ ольмесе, тирильмейджек. 37Сен сачкъанда, оладжакъ осюмликни дегиль, тек богъдай я да башкъа бир урлукъны сачасынъ. 38Алла урлукъкъа Озю истеген беденни бере, эр бир урлукътан башкъа беден ярата. 39Эр бир беден бир дегиль, амма адамларнынъ бедени башкъа, айванларнынъ башкъа, къушларнынъ башкъа ве балыкъларнынъ да башкъа бедени бар.

40Коклердеки беденлер ве дюньядаки беденлер бар. Амма коклердеки беденлер дюльберлигининъ дюньядаки беденлер дюльберлигинден фаркъы бар. 41Кунешнинъ шурети башкъа, айнынъ шурети башкъа, йылдызларнынъ шурети де башкъадыр. Шуретине коре йылдыз йылдыздан фаркъ эте.

42+Олюлернинъ тирилюви де бунъа ошай: чюрюк оладжакъ беден сачыла ве ольмейджек алда тириле. 43Урьметсизликте сачыла, шуретте тириле; зайыф олып сачыла, къудретли олып тириле. 44Эти ве къаны олгъан беден сачыла, рухий беден тириле. Эти ве къаны олгъан беден олса, рухий беден де бар.

45+Язылгъанына коре, биринджи адам Адем тири джан олды. Сонъки Адем[*] исе омюр берген рух олды. 46Биринджи олып, рухий дегиль, эти ве къаны олгъан беден келе. Рухий беден сонъ келе. 47+Биринджи адам ерден, топракъ тозундан пейда олды. Экинджи адам исе коктен кельди. 48Топракътан яратылгъан биринджи адам насыл олса, башкъа адамлар да ойледир. Коклердеки адам насыл олса, коклердекилер де ойледир. 49+Шимди биз топракътан яратылгъан адамлармыз, келеджекте исе коклердеки адамлар олурмыз.

50Дин къардашлар, сизлерге шуны айтам: эти ве къаны олгъанлар Алланынъ Падишалыгъыны мирас этип аламаз. Оледжек беден ольмейджек мирасны аламаз. 51+Мына, мен сизлерге бир сыр айтайым: эпимиз ольмемиз, амма эпимиз денъиширмиз. 52+Бир аньде, козь ачып юмгъандже, сонъки боразан вакътында, боразан чалынгъанда, олюлер ольмейджек беденлерде тириледжеклер, биз исе денъишеджекмиз. 53+Чюрюйджек беден чюрюмейджек беденге чевирильмек керек, ве оледжек беден ольмейджек беденге чевирильмек керектир. 54+Бу чюрюйджек беден чюрюмейджек беденге чевирильген сонъ, ве оледжек беден ольмейджек беденге чевирильген сонъ, Языда айтылгъан сёзлер ерине келеджек:

Олюм енъильди ве ёкъ олды!

55+Эй, олюм, сенинъ енъгенинъ къайда?

Эй, олюм, сен берген азапларынъ къаерде?

56+Олюм азабы – гунадыр. Гунанынъ къувети исе Къанундан келе. 57+Амма Аллагъа шукюр! О, Раббимиз Иса Месихнен бизге гъалебени багъышлады.

58Шунынъ ичюн, севимли дин къардашларым, къатты ве къавий олунъыз. Раббининъ хызметинде олып, эр вакъыт гъайретнен чалышынъыз ве буны билинъиз: Рабби ёлунда япкъан ишинъиз файдасыз олмаз.

16

Ерусалим джемиети ичюн топлангъан акъча акъкъында

16^1+Энди азизлер ичюн акъча топланмасына кельсек, сизлер Галатиядаки иманлылар джемиетлерине буюргъанымны япынъыз. 2+Афтанынъ биринджи кунюнде эр биринъиз озь барлыгъына коре бир къысым акъчаны айырып сакъланъыз. Сонъ мен сизге кельгенде, акъча топламагъа керек олмаз. 3+Алдынъызгъа кельгенде, сизлер сайлагъан адамларгъа мектюплер берерим ве бахшышынъызны Ерусалимге ёлларым. 4Эгер меним бараджагъым да керек олса, мен де оларнен берабер кетерим.

5+Мен бутюн Македонияны доланып чыкъкъан сонъ, сизге бараджагъым. Македонияны доланып чыкъмагъа истейим. 6Бельки янынъызда бираз вакъыткъа къалырым, я да къышны кечиририм, сонъ сизлерге мени кетеджек ериме озгъармакъ мумкюн олур. 7Сизлернен аз корюшип кетмеге истемейим. Рабби ёл ачса, янынъызда чокъча къалмагъа умют этем.

8+Берекет Байрамына къадар мен Эфес шеэринде къаладжагъым. 9Манъа къаршы чыкъкъанлар чокъ олса да, о ерде буюк ве гъайретли хызмет ичюн манъа кенъ бир къапу ачылды.

10+Эгер Тимотей алдынъызгъа кельсе, о, аранъызда ич бир шейден къоркъмайып яшагъанына дикъкъат этинъиз. О, мен киби, Раббининъ хызметинде булуна. 11Кимсе онъа юкъарыдан бакъмасын. О, манъа кельсин деп, оны аманлыкънен озгъарынъыз; мен оны дин къардашларнен берабер беклейим.

12+Дин къардашымыз Аполлоскъа, озь достларынен берабер сизге кельмеге ялвардым, амма шимди бармагъа ич истеги ёкъ. Къолай бир вакъыт тапса келеджек.

13+Юкъламанъыз, иманда къатты турунъыз, джесюр ве кучьлю олунъыз. 14+Бутюн ишлеринъизни севгинен беджеринъиз.

15+Дин къардашлар, Стефанаснынъ эвдекилерини билесинъиз: Ахаяда биринджи иман эткенлер олар эди, озьлери азизлерге хызмет этювге берильдилер. Энди сизлерге ялварам: 16+бойле адамларгъа, оларнынъ ярдымджыларына ве чокъ чалышкъан эр бир инсангъа бойсунынъыз.

17Стефанас, Фортунат ве Ахаикнинъ кельгенине къувандым; сизинъ еринъизге олар меним янымда эдилер. 18Олар эм мени, эм сизни юреклендирдилер. Бойле адамларны урьмет этинъиз.

19+Кучюк Асиядаки иманлылар джемиетлери сизлерге селям ёллайлар. Акиланен Приска ве оларнынъ эвинде топлангъан джемиет Раббиден сизлерге чокъ селямлар ёллайлар. 20+Бутюн дин къардашлар сизлерге селям ёллайлар. Азиз опюшнен селямлашынъыз.

21+Мен, Павел, озь къолумнен бу селямны язам. 22+Ким Раббини севмесе, онъа лянет олсун! Марана та – я Рабби, кель[*]! 23Рабби Исанынъ эйилиги сизлернен олсун! 24Иса Месихнен мен эпинъизни севем!

* 13.3 Бу аетнинъ башкъа терджимеси ола биле: «Эгер мен бутюн байлыгъымны алып, фукъарелерге берсем, атта беденимни къурбан оларакъ берсем, бунен макътанып олурым».

* 15.45 Демек, Иса Месих.

* 16.22 Къ. арам. «Марана та» ибареси «Я Рабби, кель!» манасыны ташый.

+ 1.2 Фаал 18.1-17; Рим 1.7
+ 1.5 2 Кор 8.7; 9.11
+ 1.7 Лк 17.30; 1 Тес 3.13; 4.16-18; Флп 3.20
+ 1.8 Флп 1.6

+ 1.9 Юх 17.21; 1 Юх 1.3; 1 Тес 5.24; 2 Тес 3.3; Еуд 10.23

+ 1.10 1 Кор 11.18

+ 1.11 1 Кор 3.3

+ 1.12 Юх 1.42; Фаал 18.24; 19.1; 1 Кор 3.4-5; 4.6; 6.12; Тит 3.13

+ 1.13 Эф 4.4-5
+ 1.14 Фаал 18.8; Рим 16.23
+ 1.16 1 Кор 16.15
+ 1.17 2 Кор 10.10
+ 1.18 Рим 1.16; 1 Кор 2.1; 2 Кор 2.15
+ 1.19 Еш 29.14

+ 1.20 Икм 21.30; Еш 44.25; Рим 1.22; 1 Кор 3.19

+ 1.22 Мт 12.38; Мк 8.11; Юх 2.18; 4.48; 6.30
+ 1.23 Гал 5.11
+ 1.24 1 Кор 2.7; Кол 2.3
+ 1.28 Якъ 2.5
+ 1.29 Рим 3.27; Эф 2.9
+ 1.30 Эф 1.7; Флп 3.9
+ 1.31 Йрм 9.24; 2 Кор 10.17
+ 2.1 1 Кор 1.18; 2 Кор 2.15
+ 2.2 Гал 6.14
+ 2.3 2 Кор 11.30; 12.5; Гал 4.13
+ 2.4 1 Кор 4.20
+ 2.5 2 Кор 4.7; 6.7
+ 2.6 Флп 3.15
+ 2.7 Кол 2.3
+ 2.8 Юх 7.48; Фаал 13.27
+ 2.9 Еш 52.15; 64.4; 65.17
+ 2.10 Мт 16.17; 1 Юх 2.20
+ 2.11 Икм 20.27
+ 2.12 Рим 8.15
+ 2.13 Юх 6.45; 2 Кор 1.12
+ 2.14 Юх 14.17; Рим 8.7
+ 2.16 Еш 40.13; Рим 11.34
+ 3.2 1 Пётр 2.2; Еуд 5.13
+ 3.3 1 Кор 1.10-11; Гал 5.19-20

+ 3.5 Фаал 18.24; 19.1; 1 Кор 1.12; 4.6; 16.12; Эф 3.7; Кол 1.25

+ 3.6 Юх 4.36-38; Фаал 18.4-11, 27-28
+ 3.7 Гал 6.3
+ 3.8 Мт 16.27; 2 Юх 1.8
+ 3.9 2 Кор 6.1; Эф 2.20-22
+ 3.10 Рим 15.20
+ 3.11 Еш 28.16; Эф 2.20; Кол 2.7; Сыр 21.14
+ 3.13 1 Пётр 1.7; 1 Кор 1.7; 4.5
+ 3.15 Ам 4.11; Зек 3.2
+ 3.16 Рим 8.9; 1 Кор 6.19; 2 Кор 6.16
+ 3.17 Эф 2.21

+ 3.19 Эюп 5.13; Икм 21.30; Еш 44.25; 1 Кор 1.20

+ 3.20 Збр 93.10-11
+ 3.23 2 Кор 10.7; Гал 3.29
+ 4.4 Эюп 9.2, 15; Фаал 23.1

+ 4.5 Эюп 12.22; Джем 12.14; Дан 2.22; Мт 7.1; Рим 2.1; 2 Кор 10.18

+ 4.6 Фаал 18.24; 19.1; 1 Кор 1.12; 3.5
+ 4.7 Юх 3.27
+ 4.8 Хош 12.8; Зек 11.5; Сыр 3.17
+ 4.9 Рим 8.36
+ 4.10 2 Кор 11.19; 13.9
+ 4.11 2 Кор 11.27; Флп 4.12

+ 4.12 Мт 5.44; Фаал 18.3; Рим 12.14; 1 Пётр 3.9

+ 4.14 2 Кор 6.13
+ 4.15 Флм 1.10
+ 4.16 1 Кор 11.1; 1 Тес 3.7; 2 Тес 3.7
+ 4.17 Фаал 16.1; 1 Кор 16.10; 1 Тим 1.2
+ 4.19 1 Кор 11.34; 16.5; 2 Кор 1.15-16
+ 4.20 1 Кор 2.4
+ 4.21 2 Кор 10.2; 13.2

+ 5.1 Лев 18.8; Текр 22.30; 27.20; Ам 2.7; 2 Кор 12.21

+ 5.3 Кол 2.5
+ 5.5 Икм 23.14; 2 Кор 2.6; 1 Тим 1.20
+ 5.6 Мт 13.33; Лк 13.21; Гал 5.9
+ 5.7 Чыкъ 12.15; Текр 16.3
+ 5.8 Мк 8.15; Лк 12.1
+ 5.9 Эф 5.11; 2 Тес 3.14
+ 5.11 2 Тес 3.6
+ 5.12 Мк 4.11
+ 5.13 Текр 17.7
+ 6.1 Мт 18.17
+ 6.2 Мт 19.28
+ 6.5 1 Кор 15.34
+ 6.7 Мт 5.39-40
+ 6.9 Чыкъ 20.14; Гал 5.21; Эф 5.5; Еуд 13.4
+ 6.10 Мк 7.21-23; Гал 5.19-21

+ 6.11 Юх 13.8; Эф 2.2; 5.26; Тит 3.5; Еуд 10.22

+ 6.12 1 Кор 10.23
+ 6.15 Эф 5.30
+ 6.16 Баш 2.24; Мк 10.7-8; Эф 5.31
+ 6.17 Эф 4.4
+ 6.18 Гал 5.19; Эф 5.3; 1 Тес 4.3
+ 6.19 Рим 14.7
+ 6.20 2 Пётр 2.1; 1 Кор 7.23
+ 7.3 Чыкъ 21.10

+ 7.5 Чыкъ 19.15; 1 Тар 21.1; Мт 4.3; 1 Тес 3.5

+ 7.6 2 Кор 8.8
+ 7.7 Мт 19.11-12; 1 Кор 12.4; 1 Пётр 4.10
+ 7.9 1 Тим 5.14
+ 7.10 Мал 2.16; Мк 10.9
+ 7.11 Мк 10.11
+ 7.12 Узеир 10.3,
+ 7.14 Мал 2.15
+ 7.16 1 Пётр 3.1
+ 7.18 Фаал 15.1-2; Гал 5.2
+ 7.19 Рим 2.28-29; Гал 3.28; 5.6; Кол 3.11

+ 7.22 Юх 8.32; Рим 6.18, 22; 1 Пётр 2.16; Якъ 2.12; 2 Кор 3.17; Гал 5.1; Флм 1.16

+ 7.23 Лев 25.42, 55; 1 Кор 6.20
+ 7.25 2 Кор 8.10-11
+ 7.30 2 Кор 6.10
+ 7.31 1 Пётр 4.7; 1 Юх 2.17
+ 7.32 Мт 6.25; Лк 10.41
+ 7.38 Еуд 13.4
+ 7.39 Рим 7.2
+ 8.1 Фаал 15.20, 29; 1 Кор 13.4-13
+ 8.2 Гал 6.3
+ 8.3 Гал 4.9
+ 8.4 Текр 4.35; 6.4-5; 1 Пад 12.21; Еш 41.24

+ 8.6 Мал 2.10; Юх 1.3; Рим 11.36; Кол 1.16; Эф 4.6; Еуд 1.2

+ 8.7 1 Кор 10.28-29

+ 8.8 Мк 7.19; Фаал 10.12-15; Рим 14.14

+ 8.10 Фаал 15.29; Рим 14.1; 1 Кор 10.19; Сыр 2.14

+ 8.11 Рим 14.15
+ 8.13 Рим 14.21
+ 9.1 Фаал 9.3-6; 1 Тес 2.6-7; Флм 1.8
+ 9.4 2 Тес 3.8-9

+ 9.5 Мк 1.30; 6.3; Юх 2.12; 7.3; Фаал 1.14; 1 Кор 9.5; Гал 1.19

+ 9.6 Фаал 4.36; 13.2; 15.36; Гал 2.9
+ 9.7 Икм 27.18; 2 Кор 10.4; 2 Тим 2.3
+ 9.9 Текр 25.4; 1 Тим 5.18
+ 9.10 Рим 4.23-24; 2 Тим 2.6
+ 9.11 Рим 15.27; Гал 6.6
+ 9.13 Лев 6.16,
+ 9.14 Лк 10.7; 1 Тим 5.18
+ 9.15 Фаал 18.3
+ 9.16 Рим 1.14
+ 9.17 Гал 2.7
+ 9.18 2 Кор 11.7,
+ 9.19 2 Кор 4.5
+ 9.20 Фаал 16.3; 21.23-26
+ 9.21 Рим 2.12, 14; Гал 2.3
+ 9.22 1 Кор 10.33; 2 Кор 11.29
+ 9.24 Гал 5.7
+ 9.25 1 Пётр 5.4; Флп 3.14; 2 Тим 2.5
+ 10.1 Чыкъ 13.21; 14.22
+ 10.3 Чыкъ 16.15, 35; Текр 8.3
+ 10.5 Сай 14.29, 36-37
+ 10.6 Сай 11.4-6; Збр 77.18
+ 10.7 Чыкъ 32.6
+ 10.8 Сай 25.1-9
+ 10.9 Сай 21.5-6; Збр 94.9
+ 10.10 Сай 14.29-37
+ 10.11 Рим 4.23
+ 10.12 Рим 11.20-21

+ 10.13 Эюп 5.19; Збр 33.20; 2 Пётр 2.9; 1 Кор 1.9

+ 10.14 1 Юх 5.21
+ 10.16 Мк 14.22-23; Юх 6.51; 1 Кор 11.23-26
+ 10.17 Рим 12.5; 1 Кор 12.12-13; Эф 4.25
+ 10.18 Лев 3.3; 7.15
+ 10.19 Фаал 15.29; 1 Кор 8.4; Сыр 2.14
+ 10.20 Текр 32.17; Збр 105.37
+ 10.21 2 Кор 6.15
+ 10.22 Текр 32.21; Джем 6.10
+ 10.23 1 Кор 6.12
+ 10.24 1 Кор 13.5; Флп 2.21
+ 10.25 1 Кор 8.7
+ 10.26 Збр 23.1
+ 10.27 Лк 10.8
+ 10.30 Рим 14.6
+ 10.31 Кол 3.17
+ 10.32 1 Кор 8.13; Рим 14.13
+ 10.33 1 Кор 9.22; 2 Кор 12.14
+ 11.1 1 Кор 4.16; 1 Тес 1.6; 2 Тес 3.7

+ 11.3 Баш 3.16; Юх 14.28; 1 Кор 15.24; Эф 1.22; 4.15; 5.23

+ 11.5 4 Пад 22.14; Лк 2.36; Фаал 21.9
+ 11.6 Текр 21.12
+ 11.7 Баш 1.26
+ 11.8 Баш 2.21-23
+ 11.9 Баш 2.18
+ 11.11 Гал 3.28
+ 11.15 Сай 5.18
+ 11.18 1 Кор 1.10-12
+ 11.19 1 Юх 2.19
+ 11.22 Икм 17.5
+ 11.23 Гал 1.12
+ 11.24 Лк 22.19
+ 11.25 Лк 22.20
+ 11.27 Юх 6.53-56
+ 11.32 Икм 3.12
+ 12.1 1 Кор 14.1
+ 12.2 Эф 2.12
+ 12.3 1 Юх 4.2-3
+ 12.4 Рим 12.6; Эф 4.4-6
+ 12.5 Рим 12.7
+ 12.6 Флп 2.13
+ 12.9 Мт 17.20; 1 Кор 13.2
+ 12.10 Мк 16.17; Фаал 2.4; 10.46; 1 Кор 14.2
+ 12.12 Рим 12.5; 1 Кор 10.17; Эф 4.25
+ 12.13 Гал 5.6; Эф 2.14; Кол 3.11
+ 12.26 Рим 12.15
+ 12.27 Рим 12.5; Эф 1.23; 4.12; Кол 1.18,
+ 12.28 Фаал 11.27; Эф 4.11
+ 12.31 1 Кор 14.1, 39

+ 13.2 Мт 17.20; Мк 11.23; Фаал 2.18; 1 Кор 12.9

+ 13.11 Эф 4.14
+ 13.12 Мт 5.8; 1 Юх 3.2; 1 Кор 8.3; Гал 4.9
+ 14.1 1 Кор 12.1; 16.14
+ 14.5 Сай 11.29
+ 14.8 Сай 10.9
+ 14.15 Якъ 5.13; Эф 5.19
+ 14.16 2 Кор 1.20; Сыр 3.14
+ 14.20 Мт 18.3; Эф 4.14; 1 Кор 2.6
+ 14.21 Еш 28.11-12
+ 14.22 Фаал 2.6
+ 14.23 Фаал 2.13
+ 14.25 Еш 45.14; Зек 8.23
+ 14.26 2 Кор 12.19; 13.10
+ 14.29 1 Юх 4.1; 1 Тес 5.20-21

+ 14.34 Баш 3.16; 1 Пётр 3.1; Эф 5.22; Кол 3.18; 1 Тим 2.11-12

+ 14.39 1 Кор 12.31; 14.1
+ 14.40 Кол 2.5
+ 15.2 Гал 3.4
+ 15.3 Еш 53.1-12; Лк 24.27
+ 15.4 Збр 15.10; Еш 53.11
+ 15.5 Лк 24.34,
+ 15.7 Лк 24.50; Фаал 1.3-4; 12.17
+ 15.8 2 Кор 12.11
+ 15.9 Фаал 8.3; Эф 3.7-8
+ 15.10 2 Кор 11.23; Кол 1.29
+ 15.12 Фаал 23.8; 2 Тим 2.18
+ 15.17 Рим 4.25
+ 15.18 1 Тес 4.16; Сыр 14.13

+ 15.20 Фаал 26.23; Кол 1.18; 1 Тес 4.14; 2 Тим 2.8; Сыр 1.5

+ 15.21 Рим 5.12-18

+ 15.23 1 Тес 4.16

+ 15.24 Дан 7.14, 27; Ов 1.21; Зек 14.9; Лк 1.33; Рим 8.38; 1 Пётр 3.22; Эф 1.21; Сыр 11.15

+ 15.25 Збр 109.1; Еуд 2.8
+ 15.27 Збр 8.7; Эф 1.22
+ 15.28 Юх 14.28; Эф 1.23; Кол 3.11
+ 15.30 2 Кор 11.26
+ 15.31 1 Тес 2.19
+ 15.32 Еш 22.13
+ 15.34 1 Кор 6.5
+ 15.35 Ехез 37.3
+ 15.36 Юх 12.24
+ 15.42 Дан 12.2; Флп 3.21; Кол 3.1
+ 15.45 Баш 2.7
+ 15.47 Баш 2.7; Юх 3.13; 6.38
+ 15.49 Баш 5.3
+ 15.51 Флп 3.21

+ 15.52 Еш 27.13; Мт 24.31; Флп 3.21; 1 Тес 4.15-16; Сыр 11.15

+ 15.53 2 Кор 5.2-4
+ 15.54 Еш 25.8
+ 15.55 Хош 13.14; 2 Тим 1.10; Еуд 2.14-15
+ 15.56 Рим 4.15; 7.8
+ 15.57 Рим 8.37
+ 16.1 Фаал 24.17; Рим 15.25-28; Гал 2.10
+ 16.2 Фаал 20.7; 2 Кор 8.3; 9.3; Сыр 1.10

+ 16.3 Фаал 18.27; 24.17; Рим 15.25-28; 2 Кор 3.1

+ 16.5 Фаал 19.21; 2 Кор 1.16

+ 16.8 Чыкъ 23.16; 34.22; Лев 23.15; Текр 16.9; Фаал 2.1

+ 16.10 Фаал 16.1; 1 Кор 4.17

+ 16.12 Фаал 18.24; 19.1; 1 Кор 1.12; 3.5; 4.6

+ 16.13 Мт 25.13; 2 Тес 2.15
+ 16.14 1 Кор 14.1
+ 16.15 1 Кор 1.16
+ 16.16 Флп 2.29; 1 Тес 5.12-13; 1 Тим 5.17
+ 16.19 Фаал 18.2; Рим 16.3; 2 Тим 4.19
+ 16.20 Рим 16.16

+ 16.21 Гал 6.11; Кол 4.18; 2 Тес 3.17; Флм 1.19

+ 16.22 Рим 9.3; Гал 1.8; Сыр 22.20

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/CRT/CRT/1-Мукъаддес%20Китап,%202016/1-Мукъаддес%20Китап,%202016/Мукъаддес-Китап__Tran.azw3

Алланынъ Адлары

Мезкюр неширде Алланынъ Адлары Эски Васиетнинъ (Теврат ве Зебурнынъ) къ. еуд. асыл нусхасы ве Янъы Васиетнинъ (Инджильнинъ) къ. юн. асыл нусхасы эсасында арды-сыралы терджиме этильген эдилер.

Ильк сефер Алла Мусагъа ве Исраиль халкъына Озь יהוה Адынен ачылды. Бу Ад дёрт арифтен ибарет олгъаны ичюн, оны базыда «тетраграмматон» деп адландыралар. Бу Адны сес чыкъарып теляффуз этмеге ясакъ эди, амма О, теляффуз этильгенде, «Яхве» оларакъ айтыла эди. Бу Аднынъ манасыны насыл этип анъламагъа кереклиги акъкъында Алла Озю Чыкъыш китабында (3.14) айта; Оны бойле сёзлернен терджиме этмек мумкюн: «Мен Барым», я да «Мен – бу Мендирим, Мен барлыкъны берем». Яни, Яхве – бу «бар олгъан сою», «барлыкъны берген сою», «даима олгъан сою»; буларнынъ эписи Алла табиаты ве хусусиетининъ даимийлигини акс этелер.

Окъугъанда, теляффуз этильмеси ясакъ олгъан бу Ад расткельгенде, агъзавий шекильде къ. еуд. Адонай сёзю къулланыла эди («рабби, акимдар, укюмдар» манасында). Кечче асыл нусханынъ метининде бу ал созукъ сеслерни косьтерген диакритик ишаретлер ярдымынен акс олунгъан эди. Къ. еуд. Адонай сёзюне къ. юн. Кюриос сёзю тенъ келе. Сёзлернинъ экиси де ялынъыз Аллагъа нисбетен дегиль де, падиша, акимдар, сераскерлерге нисбетен де къулланмалары мумкюн эди; къуллар да шорбаджыларына бойле мураджаат эте эдилер. Къ. юн. Кюриос базыда мертебели адамгъа мураджаатнынъ урьметли шекили оларакъ къулланыла эди (къырымтатар тилинде бойле маналарда «эфенди, саип» сёзлери чыкъалар.)

Асыл нусхадаки Яхве тетраграмматоны ве Адонай сёзю арасында олгъан фаркъны языда косьтермек ичюн, терджимеде тетраграмматонны биз бутюн сёзни буюк арифлернен беремиз – РАББИ, Адонай сёзюни исе тек биринджи буюк арифинен – Рабби.

Эм тетраграмматон, эм Адонай чокъусы алларда Алланынъ башкъа Адлары ве эпитетлеринен берабер кельмелери мумкюн:

РАББИ-ТААЛЯ – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Адонай-Яхве.

РАББИ-Тааля – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Яхве-Элохим. Мезкюр сёз бирикмеси мулькиет конструкцияларында баягъы сыкъ расткеле ве я «РАББИ-Таалямыз, РАББИ-Таалянъ» деп, терджиме этиле, я да бираз кенъ шекильде – «РАББИ олгъан Алланъ(ыз), РАББИ олгъан Алласы, РАББИ олгъан Алламыз» ве иляхре.

Ордуларнынъ РАББИси – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Яхве-Цеваот. «Цеваот» сёзю «ордулар, арбий кучьлер» маналарыны бильдире, бу я коктеки кяинат кучьлерининъ ордусына аит, я да мукъаддес дженкке чыкъкъан исраиллилернинъ арбий къысымларына аиттир.

Рабби-Тааля – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Адонай-Элохим, я да къ. юн. Кюриос-Теос.

Юкъарыда къайд этильген сёзлерден гъайры, асыл нусхада дюнья Яратыджысына нисбетен къ. еуд. Эль, Элохим, Элоах, къ. арам. Элах ве къ. юн. Теос сёзлери де сыкъ къулланылалар. Къырымтатар тилине бу сёзлер Алла сёзю ярдымынен терджиме этилелер. Эм еудий, эм юнан тилинде бу сёзлер эм Екяне Аллагъа нисбетен, эм путперестлернинъ аллаларына нисбетен (бойле алда биз бу сёзни уфакъ арифнен беремиз) къулланылмалары мумкюн эди.

Терджимеде Алла сёзюни тюрлю эпитетлернен бириккенини расткетирмек мумкюн, меселя:

Юдже Алла – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Эль-Элион, къ. юн. Теос-Хюпсистос.

Къудретли Алла – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Эль-Шаддай.

Эбедий Алла – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Эль-Олам.

Тири Алла – сёзю-сёзюне, къ. еуд. Элохим-Хаййим.

Сёзлюк

Сёзлюк

1. Б
2. В
3. Г
4. Д
5. Е
6. Ё
7. И
8. К
9. Л
10. М
11. Н
12. О
13. П
14. Р
15. С
16. Т
17. Ф
18. Х
19. Ч
20. Ш
21. Э
22. Ю
23. Я

Сёзлюк

Абдест – Эски Васиетте, бутюнлей сувнен ювунып (бой абдест) я да эль-аякъ ювып темизленюв адети. Еудийлер эр бир арам шейге ве арамлангъан адамгъа тийген сонъ, къолларыны, чанакъларыны, урбаларыны ве башкъа шейлерни юва эдилер.

Ад – къадимий заманларда еудийлер адамнынъ адынен онынъ барлыгъыны багълай эдилер. Алланынъ Адыны айтмайып, Онъа сыкъ «Ад» (къ. еуд. Шем), дей эдилер. Шегиртлер бир шейни «Месихнинъ Адынен» япкъанларда, шуны Онынъ истегине коре ве Онынъ кучюнен япа эдилер.

Азиз – бакъ. Мукъаддес.

Акъсакъал – (къ. юн. пресбютерой) сёзю-сёзюне «къарт адам». Эвельде месихчилер джемиетинде акъсакъаллар рухий башлыкъ ве ребер вазифесини беджере эдилер. Эксерий алларда бир джемиетте бир къач акъсакъал бар эди. Эльчилер (я да оларнынъ издешлери) акъсакъалларнынъ башына къолларыны къойып, дува окъуй ве мувафакъиетли хызметлери ичюн Мукъаддес Рухнынъ эйилигини бере эдилер.

Алланынъ Къозусы – Алла исраиллилерге Мусанен берген Къанунгъа бойсунып, руханийлер эр саба ве эр акъшам Аллагъа бир къозуны къурбан чала эдилер. Къозунынъ къаны адамларны Алланен муаббетлештире, ве бу адетнен исраиллилернинъ гуналары багъышлана эди. Исагъа «Алланынъ Къозусы» деп, Ягъя Исанынъ бутюн халкъ ичюн къурбан оладжагъыны эвельден айтты.

Алланынъ Огълу – Исанынъ унванларындан бири, амма бу, Алланынъ апайдан олгъан огълуны анълатмай. Эски заманларда «Алланынъ огълу» Исраильнинъ падишаларына дей эдилер (бакъ. 2 Пад 7.14; Збр 2.6-7). Бу ад бекленильген Месихни, Алладан кельген инсафлы Падишаны, яни Иса Месихни де бильдире эди (бакъ. Юх 1.49; 11.27; 20.31). Бу ибаре Иса Месих ве Онынъ коктеки Бабасынен олгъан мунасебетлерини, оларнынъ табиатларынынъ якъынлыгъы ве бирлигини косьтере. Иса Бабанынъ ердеки векили олып, Оны адамларгъа ача. Бундан гъайры, эписи иманлылар Алланынъ балаларыдыр, чюнки олар Аллагъа Баба дейлер, Оны севелер ве ирадесини беджермеге тырышалар (бакъ. 1 Юх 2.23).

Алланынъ Падишалыгъы (Кок Падишалыгъы) – бу ибаре Алланы озь Падишасы сайып, Онен къонушып яшагъан адамларнынъ Алланен мунасебетлерини анълата. Алланынъ Падишалыгъы толу дереджеде Исанынъ экинджи келишинден сонъ оладжакъ: о вакъытта Алла халкъынынъ душманлары енъиледжек, эски дюнья ёкъ оладжакъ, онынъ ерине янъы дюнья пейда оладжакъ, анда эр шей эбедий севгиге толаджакъ ве яманлыкъ олмайджакъ. Амма Алланынъ Падишалыгъы тек келеджекте дегиль, о шимди де, адамлар Алланынъ ирадесини беджерген ве бир-бирини севген эр бир ерде де бар. Алланынъ Падишалыгъы Иса Месихнинъ, Ягъянынъ ве эльчилернинъ огретювинде эсас ерни ала.

Алланынъ Сарайы – Исраильнинъ пайтахты Ерусалимдеки мукъаддес биналарнынъ топламыдыр. Сулейман падиша оны еудийлер Мусанынъ заманындан берли Аллагъа ибадет эткен Чадырнынъ ерине къурды. М. э. 586 с. Сулейманнынъ Сарайыны вавилонлылар виран этти. Бир къач он йыллыкътан сонъ Сарай гъайрыдан тикленди. Сонъ Буюк Ирод Сарайны баягъы кенълештирди. Алланынъ Сарайы Исраиль яшайышынынъ меркези эди: къурбанлар тек анда чалына эди, мемлекетнинъ бутюн четлеринден ве тышындан кельген еудийлер мында муим байрамларны (Песах, Афталар Байрамы, Чалашлар Байрамы) къайд эте эдилер. Сарайнынъ эсас одасы Энъ Мукъаддес Ер эди. Анда йылда бир кере тек баш руханий кирип, айры ибадет эте эди. Бу ерни Мукъаддес Ерден буюк перде айыра эди. Мукъаддес Ерге тек руханийлер кире биле. Сарайнынъ бу эки къысымлары Алланынъ Эви оларакъ сайыла, анда адий адамларгъа кирмек ясакъ эди, олар тек Сарайнынъ азбарларында Аллагъа ибадет эте эдилер. Азбарларнынъ четлериндеки эйванларда адамлар топланып, тюрлю ишлернен огъраша эдилер. Иса Месих пейгъамберлик япкъанына коре, м. с. 70 с. римлилер Сарайны бутюнлей ёкъ эттилер, ве ондан сонъ Сарай гъайрыдан тикленмеди.

Алланынъ Шурети – бу ибаре дюньяда япкъан ишлеринде косьтерильген Алланынъ улулыгъыны бильдире. Мукъаддес Китаптан корюне ки, базы вакъытта Алланынъ Шурети исраиллилерге кучьлю ярыкъ киби корюнди. Амма Алланынъ Шурети Раббиге инангъан инсафлы адамларнынъ яшайышларында да корюнди. Энъ эвеля О, Иса Месихнинъ яшайышында, аджайип ишлеринде ве хусусан Онынъ хач устюнде олюминде ве тирилювинде косьтерильди.

Алоэ – бакъ. Къокъулы шейлер.

Альфа ве Омега – юнан элифбесининъ биринджи ве сонъки арифлери (къырымтатар элифбесиндеки А ве Я арифлери киби). «Альфа ве Омега» ибареси «башы ве сонъу» манасыны ачып, толулыкъны, сонъунадже чыкъмакъны анълата. Сырларнынъ ачылувы китабынынъ контекстинде бу ибаре дюньянынъ яратылмасындан сонъки кунюне къадар тарихыны косьтере.

Алямет – бакъ. Бельги.

Аманлыкъ (селямет) – Янъы Васиетте бу сёз тек дженк олмагъаныны дегиль, тынчлыкъ-аманлыкъны да бильдире. Еудийлер бир-бирини: «Селям алейкум!» (къ. еуд. шалом алейхем), деп къаршылай эдилер.

Амин – къ. еуд. «акъикъий» я да «акъикъат» манасыны анълата. Бу сёзнен вааз я да дува эм башланмакъ, эм битмек мумкюн.

Арес-тёпе – (къ. юн. Арео Пагос) акъсакъалларнынъ шурасы топлашкъан Афинанынъ меркезинде ерлешкен тёпелик. Шуранынъ озюни де бу тёпеликнинъ адына коре адландыра эдилер (бакъ. Фаал 17).

Афталар Байрамы – бакъ. Байрамлар.

Ахирет куню – бу дюньянынъ тарихы битеджек кунь. Чокъусы еудийлер шу куню эвель ольген адамлар тириледжегине инана эдилер. О вакъытта эписи адамлар Алланынъ судуна барып, озьлерининъ яшайышларына эсабат береджеклер. Инджиль китабына коре бу судда ич бир адам озюнинъ инсафлы ишлеринен акъланып оламайджакъ. Тек Иса Месихнинъ къурбанлыгъыны къабул эткен адамлар акъланып оладжакълар.

Аштан-сувдан вазгечюв – къадимий заманларда къыскъа бир вакъыт ичинде, адетиндже бир кунь девамында, аштан ве сувдан вазгече эдилер. Бойлеликнен, адам озюни Аллагъа ишандыра, шунынънен Онъа олгъан садыкълыгъыны косьтере ве тёвбе этип ярдым сорай эди. Бир йылда бир кунюнде – Одеме Куню (еуд. Йом-Киппур) – эр бир адам мытлакъ аштан вазгечмек керек эди, еудийлер эписи озь гуналары ичюн Аллагъа тёвбе эте эдилер. Бу, Мукъаддес Язынынъ эмири эди. Базылары исе, энъ эвеля фериселер, даа башкъа куньлерде аштан-сувдан вазгече эдилер. Бирде-бир иманлылар джемиети айры бир себептен дува окъумакъ ичюн аштан-сувдан вазгечип ола эдилер.

Байрамлар – исраиллилер эсас учь байрамны къайд эте эдилер: Мысырдан чыкъкъанларыны хатырлаткъан Песах Байрамы, Биринджи Махсул Байрамы (Афталар Байрамы, я да Берекет Байрамы) (махсул джыймагъа башлагъанларында) ве Чалашлар Байрамы (махсул джыймакъны битиргенлеринде). Ондан гъайры олар даа Одеме Кунюни къайд эте эдилер. Шу куню бутюн халкъ аштан вазгечип Алладан озь гуналарынынъ багъышланмасыны сорай эдилер. Песах Байрамы – (къ. еуд. Песах) еудийлернинъ энъ муим байрамы, еудийлерни Мысыр къуллугъындан къуртулгъанларыны анъдыра. Бу байрам Нисан айында 15-инджи кунюнде (март-апрель айында) отькериле эди. Къадимий заманларда еудийлер бутюн Исраиль мемлекетинден ве башкъа топракълардан Песах Байрамыны къайд этмек ичюн Ерусалимге келип, Аллагъа ибадет эте эдилер. Песахтан сонъ еди кунь девам эткен Маясыз Пишкен Пите Байрамы башлана эди. Бир афта ичинде еудийлер тек маясыз пишкен отьмек ашай эдилер. Инджильде бу эки байрам бир байрам сайыла. Шу куньлери Иса Месих хачкъа мыхланып ольдюрильди ве тирильди. Ондан сонъ Песах месихчилернинъ энъ буюк байрамы – Исанынъ Тирилюв Байрамы олды. Песах ашы олгъан къурбан къозусына да «песах» дей эдилер. Чалашлар Байрамы – (къ. еуд. Сукъкъот) баба-деделерининъ сахрада юрген вакъытта чалашларда яшагъанларнынъ хатырасына багъышланып отькерильген байрам. Байрам Тишри айынынъ 15-бешинджи куню (кузьнинъ башы) башланып, еди кунь девам эте эди. Ондан сонъ секизинджи кунь – байрам раатлыгъы келе эди. Биринджи Махсул Байрамы (Афталар Байрамы, Берекет Байрамы) – (къ. юн. Пентэкостэ, сёзю-сёзюне «эллинджи кунь») Песах Байрамындан еди афта кечкен сонъ кечириле эди. Бу байрамны «Синай дагъында берильген Къанун» байрамы киби къайд эте эдилер. Шу куню тек Фелестинде яшагъан дегиль, башкъа ерлерден де бутюн еудийлер Ерусалимге кельмеге арекет эте эдилер. Исанынъ биринджи шегиртлери Берекет Байрамында Мукъаддес Рухкъа толдылар.

Баш руханий – бакъ. Руханийлер.

Бельги (алямет) – бирде-бир шейни исбатламакъ я да тасдыкъламакъ ичюн бельги оларакъ Алла япкъан муджизе. Инджильнинъ муэллифлеринден бири Юханнынъ язгъанына коре, бельгилер – Иса япкъан, Кок Падишалыгъынынъ келеяткъаныны косьтерген аджайип шейлердир.

Берекет Байрамы – бакъ. Байрамлар.

Беэльзебул – бакъ. Шейтан.

Биринджи Махсул Байрамы – бакъ. Байрамлар.

Вавилон – Фират ве Хиддекель дерьясы арасында (земаневий Ирак топрагъында) ерлешкен, къоджаман империянынъ пайтахты олгъан, Якъын Шаркънынъ энъ буюк шеэридир. Вавилонда чокъ аллаларгъа табына эдилер. М. э. 587 с. вавилонлылар (къасдийлилер) Ерусалим шеэрини йыкътылар ве еудийлернинъ чокъусыны эсирге алып кеттилер. Янъы Васиетнинъ заманларында Вавилон шеэри энди виран этильген эди. Инджильде «Вавилон» сёзю Шейтаннынъ падишалыгъыны анълата. Бесе-белли, мында Рим шеэри козьде тутула эди. О заманда Рим Ерусалимни запт эткен янъы империясынынъ баш шеэри, путперест медениети ве тюрлю бозукълыкъларнынъ меркези эди.

Васиет – Синай дагъында Алла Мусанен бутюн еудий халкъына васиет этти, еудийлерге яхшылыкъ япмагъа, оларны душманлардан къорчаламагъа сёз берди. Еудийлер Аллагъа садыкъ олып, Къанунда язылгъан Онынъ истегенини беджермек керек эдилер. Бу васиетке, онынъ япылмасы акъкъында тариф эткен китаплар топламына киби, «Эски Васиет» дейлер. Пейгъамберлер Алла адамларгъа янъы васиет береджеги акъкъында айта эдилер. Инджиль китабына коре, бу янъы васиет Иса Месихнинъ олюми ве тирилюви ярдымынен япылды. Энди Алланынъ халкъы – догъгъан ерине бакъмайып, Месихке иман эткен, Онынъ огретювине коре яшагъан адамларнынъ эписидир. Бу васиетке, Иса ве Онынъ биринджи издешлери акъкъында тариф эткен китапларнынъ джыйынтыгъына да «Янъы Васиет» дейлер. Бу джыйынтыкъны м. с. I-инджи асырында чешит адамлар язды. Эски Васиетнен бирликте Янъы Васиет Мукъаддес Китапны тешкиль эте.

Васиет Сандыгъы – исраиллилернинъ эсас азизлиги: агъачтан япылып алтыннен къаплангъан мукъаддес Сандыкъ. Сандыкънынъ ичинде васиетнинъ таш левалары сакълана эдилер. Сандыкъ башта Мескеннинъ сонъунда, Сарайнынъ Энъ Мукъаддес Еринде тура эди. Исраиллилер оны, устюнде санки де Рабби отургъан, падишанынъ тахты ерине коре эдилер.

Васиетнинъ таш левалары – устьлеринде Он Эмир (Исраиль халкъына Алладан берильген эсас эмирлер) язылгъан таш левалардыр. Оларны Рабби Синай дагъында, Исраильге васиет бергенде, Мусагъа берди.

Галилея – Фелестиннинъ шимали. Чокъ асырлар девамында башкъа халкъларнынъ къолунда олгъаны ичюн, Галилеяда тюрлю халкъларнынъ адамлары чокъ эди. Еудиенинъ сакинлери галилеялыларгъа юкъарыдан бакъа эдилер. Галилеянынъ Назарет шеэрчигинде Исанынъ яшлыгъы ве генчлиги кечти. Мында О, чокъ аджайип шейлер япты.

Давут – Шаулдан сонъ Исраильнинъ экинджи ве энъ намлы падишасы. О, тахткъа м. э. 1010 с. отурды. Давут Исраильни буюк девлет ве Ерусалим шеэрини Исраильнинъ пайтахты япты. О, кучьлю аскер ве улу шаир эди. Давут Зебур китабынынъ (Аллагъа айтылгъан йырлар ве дувалар) муэллифлеринден бири эди. О, Аллагъа ишанчлы олгъаны ичюн, Алла Исраиль тахтыны тек онынъ эвлятларына береджегини сёз берди. Еудий пейгъамберлерине коре, келеджекте бутюн дюньянынъ Падишасы оладжакъ Месих Давутнынъ сою оладжакъ. Шунынъ ичюн Исагъа даа «Давутнынъ Огълу» дей эдилер.

Давутнынъ Огълу – Давут падишанынъ дос-догъру эвляды. Иса Месих Давутнынъ эвляды олгъаныны билип, еудийлер Онъа «Давутнынъ Огълу» дей эдилер.

Денъиз хавузы – Мескеннинъ азбарында тургъан буюк бакъыр савут. Аллагъа хызметлерини башламаздан эвель руханийлер шу савутта абдест ала эдилер.

Дженнет – (къ. юн. Парадейсос; къ. еуд. Эден; рус. Эдем) Башланув китабында (2 б.) пек дюльбер багъча тасвир олуна, анда биринджи адамлар Алланен къонушып яшай эдилер. Бу багъчагъа «дженнет» дейлер. Адамлар Алланынъ Сёзюни тутмагъан сонъ, багъчадан къувулдылар ве энди агъыр иш япып ве ольдюриджи хасталыкъларгъа огърап яшамагъа меджбур олдылар. Дженнет акъкъында айткъан Месих бу аджайип ве гъамсыз яшайышкъа къайтмакъны ве Алланен бирликте эбедиен къалмакъны козьде тута эди.

Джеэннем – бакъ. Олюлернинъ дюньясы.

Дин къардашлары – иманлылар эксериетнен бир-бирине «дин къардашлары» дейлер, бойле этип, оларнынъ бир Алла Бабасы олгъаныны косьтерелер. Олар бир-бирини къайгъырып, бир къорантада киби, муаббет яшайлар.

Еудие – Фелестин дженюбиндеки виляет, онынъ ады исраилли къабилелеринден бирининъ бабасы Ехуда адынен багълы.

Еудий – бу сёзю (менбаа метинде – «иврий») биринджи кере Ибраимге (Баш 14.13), сонъ Юсуфкъа (Баш 39.14) ве Якъупнынъ (Исраильнинъ) бутюн эвлятларына нисбетен къулланылды. Сонъ Исраиль халкъына аит олгъан эр кесни ойле адландырып башладылар. Къырымтатарджа бир «еудий» сёзю къулланылса да, къ. еуд. «иврий» сёзю этник аитликни, «еудий» сёзю исе диний аитликни косьтере.

Еудийлер – башында Якъупнынъ огълу Ехуданынъ къабилесиндеки адамлар. Амма Инджильнинъ заманына бутюн чуфутларгъа «еудий» деп башладылар. Юханнен берильген Инджильде «еудий» сёзюнен сыкъ-сыкъ чуфутларнынъ башлыкъларыны адландыра эдилер.

Ёл (Раббининъ Ёлу, Алланынъ Ёлу) – месихчилер джемиетининъ ве Иса Месихнинъ огретювининъ ильк адларындан бири (бакъ. Фаал 9.2; 22.4).

Иблис – бакъ. Шейтан.

Ибраим – Исраиль халкъынынъ биринджи баба-дедеси. Онынъ тарихы Башланув китабынынъ 12-25 бабларында икяе этиле. Алла оны сайлап, онъа васиет берди, тувгъан топракътан узакъ Ханаан топрагъына кочьмеге эмир берди, шу топракъны чокъсайылы несилине бермеге ваде этти. Башта онынъ ады Ибрам эди, амма сонъундан Алла онъа янъы «Ибраим» адыны берди. Ибраим ве онынъ апайы Саре Исхакъ огълунынъ догъувыны чокъ вакъыт бекледилер ве чокъ сынавлардан кечтилер. Ибраим исраиллилернинъ ве базы башкъа халкъларнынъ дедеси олды. Мукъаддес Китапта о – тюрлю агъыр алларда Алланынъ бутюн эмирлерини беджермеге азыр олгъан, Раббиге ишанч толу орьнектир.

Иманлылар топлашувы (иманлылар джемиети) – бир ерде яшагъан, даима топлашып, Аллагъа ибадет эткен ве Языны огренип, къонушкъан джемиетнинъ ады. Бу сёз тек ерли джемиетни дегиль, бутюн дюньяда Иса Месихке иман эткенлерни де анълата биле.

Император – Рим империясынынъ баш укюмдары. Онъа айры виляетлернинъ акимлери ве падишалары (меселя, Пилат ве Ирод) бойсуна эдилер. Биринджи императорнынъ ады Юлий Цезар олгъаны ичюн, башкъаларына да «кесар» дей эдилер.

Инджиль – бакъ. Къуванчлы Хабер.

Инсан Огълу – еудий тилинде бу ибаренинъ биринджи манасы «адам» эди. Даниял пейгъамбер шойле келеджек Падишагъа дей эди. Онынъ айткъанына коре, Алла бу Падишагъа бутюн халкълар устюнде укюм береджек (Дан 7.13-14). Иса бойле ибаренен сыкъ-сыкъ Озюни адландыра эди.

Инсафлыкъ – Алла инсафлыдыр, демек, Онынъ бутюн арекетлери акъикъаткъа ве адалетке эсаслана. Мукъаддес Китапкъа коре, Алла адамнынъ гуналарыны багъышласа, адам инсафлы ола. Адам Алланынъ истегенини беджерип, озь арекетлеринен инсафлыкъкъа ынтылмакъ керек.

Ирод – падишаларнынъ сюлялеси. Бу сюляле биринджи падиша Буюк Ироднынъ адынен адлана эди. Буюк Ирод – еудийлернинъ падишасы, м. э. 37-4 с. къадар бутюн Фелестин топрагъында акимлик япты. О, Исанынъ догъгъаны акъкъында эшитип, Вифлеемде янъы догъгъан балаларны ольдюрмеге эмир этти. Ирод Антипа – Буюк Ироднынъ огълу, м. э. 4 с. – м. с. 39 с. къадар Галилеяда акимлик япты. Ягъя оны къанунсыз эвленгенинде къабаатлагъаны ичюн, Ирод Антипа Ягъяны якъалап джезаламагъа эмир этти. Бундан гъайры, Ирод Антипа Исанен судда корюшти. Ирод Агриппа I – Буюк Ироднынъ торуны ве Ирод Антипа къардашынынъ огълу, м. с. 39-44 с. къадар Фелестинде акимлик япты. О, месихчилерни мераметсиз джезалап башлады. Онынъ эмиринен эльчи Якъуп ольдюрильди ве эльчи Пётр зиндангъа атылды. Фаалиет китабы Ирод Агриппанынъ олюмини бойле тасвирлей: путперест хызметчилери оны алла ерине корип, шерефлеп башладылар, ве о, шу шерефлерни къабул этти. Шу вакъыт Алланынъ мелеги Иродны азаплы хасталыкънен урды, ве Ирод шу хасталыкътан кечинди. Ирод Агриппа II – Ирод Агриппа I огълу. Эльчи Павел денъиз янындаки Кайсарея шеэринде онынъ алдында чыкъышта булунды. Ирод Агриппа II м. с. 44-70 с. къадар Фелестиннинъ бир къач виляетинде акимлик япты. Сонъ о, Римге кочип, анда м. с. 100 с. къадар яшады.

Иса – (къ. еуд. Ешу, Ешуа; Ехошуа адынынъ къыскъартылгъан шекили) еудий адларындан бири. Онынъ манасы – «РАББИ къуртара».

Исраиль – бакъ. Якъуп.

Керувлар – мелеклернинъ хусусий бир чешити. Мукъаддес Китапта керувлар Аллагъа якъын ве Онынъ тахты янында хызмет эткен неснелерни киби тасвирленелер. Онынъ ичюн Мескенде ве Сарайда керувларнынъ ресимлери бар эди.

Кинаели икяе – кенълешкен къыяславдыр, о, эр вакъыт тапмаджа, тасавур этюв усуллары къулланыла. Еудийлернинъ адетинде тек акъыл огреткен къыскъа икяе дегиль де, аталар сёзлери, айтымлар, тапмаджалар, къанатлы сёзлер, икметли сёзлер, аллегорияларгъа да «кинаели икяе» дей эдилер. Кинаели икяени анъламакъ ичюн башыны чалыштырмакъ керек. Кинаели икяелер Шаркъта кенъ даркъалгъан эди. Оларны уйдургъан ве анълагъан адамларгъа «икметли» дей эдилер.

Кок Падишалыгъы – бакъ. Алланынъ Падишалыгъы.

Корюшюв Чадыры – бакъ. Мескен.

Къадимий арамий тили – къадимий еудий тилине ве аз дереджеде арап тилине сойдаш тили. Бу тильде Даниял ве Узеир китабынынъ бир къач бабы язылды. Фелестинде, Иса Месихнинъ яшагъан вакъытта, бу еудийлернинъ лакъырды тили эди.

Къадимий еудий тили – бу тильде деерлик бутюн Эски Васиет язылгъан. Янъы Васиет язылгъан заманында, Фелестин сакинлери онъа сойдаш олгъан арамий тильде лаф эте эдилер, башкъа халкъ векиллеринен исе сыкъ-сыкъ къадий юнан тилинде къонуша эдилер.

Къадимий юнан тили – Эскендер Зулькарнайннынъ запт этмелеринден сонъ, юнан тили шаркъий Акъ денъиз ялысында халкъара тиль олды. Янъы Васиет, чокъча адам окъуп олсун деп, юнан тилинде язылды.

Къандиль – Мескеннинъ ве сонъундан Сарайнынъ ичини ярыкълатмакъ ичюн къулланылгъан еди ягълы чыракълы лампа (бакъ. Чыкъ 25).

Къандиль

Къанун (Мусанынъ Къануны, Теврат) – Муса пейгъамбер вастасынен Исраиль халкъына берильген Алланынъ Къануны. Мукъаддес Китапнынъ биринджи беш китабына (Тевраткъа) да «Къанун» дейлер, чюнки анда эм къанун, эм онынъ берильген тарихы бардыр. Къанун исраиллилерге тафсилятлы огютлер бере, оларнынъ диний ве ичтимаий яшайышыны бельгилей, яхшылыкъ ве адалет къаиделери тайинлей эди. Къанунда адамларгъа Алланынъ ирадеси ачыла. Амма озю озюнден Къанун оны бозгъан адамларны гуна джезасындан къорчалап оламай. Онынъ ичюн Янъы Васиетте Къанун хайыргъа къаршы къоюла.

Къанун оджалары – Мукъаддес Языны ве биринджиден Мусанынъ Къануныны теренден огренип анълаткъан адамлар. Олар Къанунны язып ала, огрене, анълата, къуллана ве адамларгъа огрете эдилер. Бойле адамларны еудий джемиетинде буюк урьмет эте эдилер.

Къокъулы шейлер. Алоэ – осюмлик, онынъ япракъларындан къыйметли къокъулы ягъ япа эдилер. Дефн этмезден эвель олю сарылгъан басмагъа бу къокъулы ягъны синъдире эдилер. Либан – экзотик осюмликнинъ къурутылгъан сакъызы. Оны якъкъанда къокъулы тютюн чыкъа эди. Либан тютетюви башта Чадырда, сонъ Ерусалим Сарайында бахшыш кетирювнинъ бир чешити эди. Мюр – паалы къокъулы ягъ, дженюбий тереклернинъ сакъызындан азырлана. Оны тиббиетте азапларны эксильтмек ве олюни дефн эткенде ягъламакъ ичюн къуллана эдилер.

Къуванчлы Хабер – (къ. юн. эвангелион) Эски Васиетте анъылгъан, Иса Месихнинъ ер юзюне кельгенинен илян этильген хабер. Онынъ манасы шунда ки, Алла адамларны севгени ичюн, Озь Огълуны ерге ёллады, Онынъ хачта ольгени ве тирильгенинен бутюн адамларгъа гуналардан ве эбедий олюмден къуртулыш ёлу ачылды. Бу хабер месихчилер иманынынъ эсасы олды. «Эвангелион» сёзюнен «Инджиль» сёзюнинъ пейда олувы да багълы. Кечче бу сёзнен Иса Месих акъкъында икяе эткен дёрт китапны адландырып башладылар.

Къурбан ери – бир тёпелик, онынъ устюнде къурбан чалынгъан айванларнынъ бутюнини я да бир къысмыны якъа эдилер. Къурбан ери эксериетнен ташларнен япыла эди, амма Корюшюв Чадырында еринден авуштырмагъа мумкюн олгъан, тахтадан япылып маденнен къаплангъан сою бар эди. Ондан гъайры, къокъулы отларны якъмакъ ичюн, маденден япылгъан кучюк къурбан ерлери де бар эди.

Къурбан ери

Къурбан чалув ве бахшыш кетирюв – Мусанынъ къануны боюнджа еудийлер Аллагъа къурбан кетире эдилер. Айванны сойып, оны бутюнлей я да къысмен къурбан ерине къойып якъа эдилер. Эгер эт къалса, оны адамлар озьлери ашай эдилер. Мусанынъ заманындан башлап, Алла къурбанлар тек бир ерде кетирильгенини талап этти: башта Корюшюв Чадырында, сонъ Алланынъ Сарайында. Къурбан чалмагъа тек руханийлернинъ акъкъы бар эди. Айванлардан гъайры, бахшыш оларакъ отьмек, шарап, зейтюн ягъы, берекетнинъ биринджи мейваларыны кетире эдилер. Къурбанларнынъ ве бахшышларнынъ бир къач чешити бар эди: япылгъан гуна ичюн къурбан, Алланынъ яхшылыкълары ичюн бахшыш, берильген адакъ ичюн къурбан, озь истегинен кетирильген къурбан я да бахшыш. Бойле къурбанлар ве бахшышлар Алланен бирликте адамнынъ ашагъан ашы киби эди. Исраиллилер Аллагъа кетирген къурбанлар ве бахшышларнынъ бир къысмы руханийлерге ве левийлилерге бериле эди. Янъы Васиетке коре, Месихнинъ хач устюндеки олюми – бутюн инсаниетнинъ гуналары ичюн кетирильген къурбандыр.

Къуртарыджы – бакъ. Къуртулыш.

Къуртулыш – Мукъаддес Китапта бу сёз Алла адамгъа я да бутюн халкъкъа япкъан ярдымыны, оларны телюке ве душманлардан къуртаргъаныны анълата. Амма баш манада къуртулыш – иманлыларнынъ бутюн гуналарындан къуртулышы, Алланен мунасебетте булунув ве эбедий омюрдир. Янъы Васиетке коре, адамларгъа бу имкянны Иса Месихнинъ хач устюнде ольгени ве тирильгени бере, ве эр бир адам Месихке иман этип къуртулыш ала. Эски Васиетте Исраиль халкъыны Мысыр эсиринден къуртаргъан Аллагъа «Къуртарыджы» дей эдилер. Месихчилер бу адны Иса Месихке де берелер, чюнки О, Озюнинъ къурбанлыкъ олюминен Онъа иман эткенлерни гуна ве олюм укюмдарлыгъындан къуртарды.

Лепра хасталыгъы – бакъ. Тери хасталыгъы.

Либан – бакъ. Къокъулы шейлер.

Маясыз Пишкен Пите Байрамы – бакъ. Байрамлар.

Мелеклер – Аллагъа хызмет эткен рухлар. Олар адамларгъа Алланынъ эмирлерини бильдирелер ве ярдым этелер. Мукъаддес Китапта базы энъ белли мелеклернинъ адлары бар – Микъаиль, Джебраиль. Бир заманларда мелеклернинъ бир къысмы Аллагъа къаршы чыкътылар ве Иблиснинъ тарафыны алып, Аллагъа ибадет этмектен вазгечтилер. Ойле мелеклерге «тюшкен мелеклер» деп айталар.

Мелкиседек – Салим шеэрининъ падишасы ве руханийи. Ибраим онъа арбий гъаниметнинъ он пайындан бир пайыны берген сонъ, Мелкиседек оны багъышлады (Баш 14.17-20). Еудийлерге мектюпте Мелкиседекнинъ руханийлиги Месихнинъ руханийлигине тенъ къоюла (Еуд 5.6).

Месих – (къ. еуд. Машиах; къ. юн. Христос) сёзю-сёзюне «ягънен сюртюльген» манасыны анълата. Къадимий Исраильде Алла Озь хызметине сайлагъан руханийлер, пейгъамберлер ве падишалар зейтюн ягъынен сюртюле эдилер. Пейгъамберлернинъ ярдымынен еудийлерге айткъанына коре, Алла дюньягъа Месихни ёлламагъа сёз берди. О, Исраиль халкъыны къуртарып, дюньянынъ халкъларына эбедиен падишалыкъ этеджек эди. Исанынъ вакътында еудийлер кергинликнен Къуртарыджынынъ келеджегини беклей эдилер. Оларнынъ умют эткенине коре, О, оларны эджнебий баскъынджылар – римлилерден азат этип, Исраильнинъ эвельки шуретини тиклейджек эди. Амма дюньягъа кельген Къуртарыджы – Иса Месих – даа чокъ шей япты. О, бутюн инсаниетни гуна къуллугъындан ве олюмден къуртарды. Онынъ ярдымынен Алла адамларгъа янъы эбедий васиетни берди.

Месихнинъ душманы – (къ. юн. антихристос) яманлыкъ озю олгъан шахыс. О, дюньягъа Месихнен дженк этмек ичюн келеджек, амма сонъунда Месих оны енъеджек. Юхан Месих акъкъында ялан айткъанларгъа ве шунынънен Къуванчлы Хаберге къаршы чыкъкъанларгъа да «Месихнинъ душманлары» дей. Иса сонъки вакъытларда пейда оладжакъ «ялан месихлер» (къ. юн. текликте псевдохристос) акъкъында эвельден хабер бере.

Месихчи – Иса Месихнинъ тарафдары, Оны озь Къуртарыджысы киби къабул эткен ве Онынъ огретювине коре яшамагъа тырышкъан адам.

Мескен (Корюшюв Чадыры) – ерини денъиштирмеге мумкюн олгъан буюк Мукъаддес Чадыр. Алланынъ эмирине бойсунып, исраиллилер оны ясап, сахрада юрген вакътында озьлеринен ташый эдилер. Чадырда Васиет Сандыгъы сакълана эди. Исраиллилернинъ ордусында бу ер Алланынъ Эви сайыла эди. Чадыр огюнде еудийлер Аллагъа ибадет эте ве къурбан чала эдилер. Сулейман Ерусалимде Алланынъ Сарайыны къургъан сонъ, Мукъаддес Чадыр анда кочьти.

Мескен (Корюшюв Чадыры)

Мукъаддес (азиз) – бу сёз биринджиден Алланы анълата. Алла ичюн айырылгъан эр шей де мукъаддестир, булар: Алланынъ Сарайы, Аллагъа хызмет этмек ичюн къулланылгъан шейлер ве Онъа ибадет эткен адамлар (Тевратта – Исраиль халкъы, Инджильде – иманлылар топлашувы). Инджильде бутюн месихчилер озьлерининъ дегиль, лякин Мукъаддес Алланынъки олгъанлары ичюн, «азизлер» деп адландырдылар. Ондан гъайры, бу сёз шахсий ве рухий темизликни косьтермек мумкюн.

Мукъаддес Рух – Алланынъ Руху. Онъа эм Бабасына, эм Огълуна Алланынъ бутюн хусусиетлери менсюптир. Инджиль китабына коре, Иса Месихке иман эткен адамлар Мукъаддес Рухны къабул этелер. О, оларны огрете ве кучь бере.

Мысыр – Египет, Фелестинден дженюбий гъарп тарафында ерлешкен мемлекет. Къадимий еудийлер анда 400 йыл яшадылар. Мысырлыларнынъ зулумы чокълашкъанда, Рабби еудийлерни андан азатлыкъкъа алып чыкъты.

Мюр – бакъ. Къокъулы шейлер.

Нух – къадимий заманда Алла бозукъ инсаниетни ёкъ этмеге истеди. Тек бир инсафлы олгъан Нухны ве онынъ къорантасыны къалдырмагъа разы олды. Нух, Алланынъ эмирини алып, буюк бир сандыкъ къурды да, бутюн къорантасыны анда алды. Олар сандыкъкъа киргенинен, бутюн дюньяда сув ташкъыны башланды. Бу ташкъындан тек Нухнынъ къорантасы къуртулды. Сонъ олардан янъы инсаниет догъды (бакъ. Баш 6–9).

Одев (одеме) – пара тёлеп, бир адамнынъ я да бутюн халкънынъ къуллукътан я да эсирден азат этилюви. Иса Месихнинъ къурбан оларакъ берильген джаны Онъа иман эткенлерни гуна ве эбедий олюмнинъ къуветинден къуртаргъан одев олды.

Одеме Куню – бакъ. Байрамлар.

Олюлернинъ дюньясы (къ. еуд. Шеол; къ. юн. Гадес) – Тевратта язылгъанына коре, адам ольген сонъ олюлернинъ дюньясына тюше. Олюлер дюньясыны косьтермек ичюн даа бир сёз къулланыла эди – джеэннем. Инджильде джеэннем олюлер гуналары ичюн джезагъа огъратылгъан ер, деп сайыла. Келип чыкъышынен бу сёз Ерусалим янында олгъан Хинном вадийинен (къ. еуд. Ге-Хинном) багълы. Шу ерде эр вакъыт чёплюк ве къалымты якъа эдилер. Шунынъ ичюн джеэннем сёзюнинъ манасы гуналыларнынъ олюминден сонъ азап чекеджек ерини анълата.

Он пайда бир пай – берекетнинъ он пайда бир пайы. Исраиллилер оны руханийлерге Раббиге бахшыш оларакъ бермек керек эдилер. Бу пай Сарайнынъ кечинмесине, руханийлернинъ тамакъларына ве озьлери озьлерини бакъып оламагъан адамларгъа ярдым оларакъ масраф этиле эди.

Пейгъамбер – Алланынъ ирадесини илян этмек ичюн, Рабби сайлагъан адам. Мукъаддес Рухнынъ тесиринде лаф эткен пейгъамберлер келеджекте оладжакъ вакъиаларны ачмакътан гъайры, огретиджи ве къабаатлайыджы олып, адамларны тёвбе этмеге ве Аллагъа чевирильмеге чагъыра эдилер. Пейгъамберлер, Месих даа догъмаздан эвель, Онынъ келеджеги акъкъында айта эдилер. Эски Васиетте чокъ пейгъамберлер акъкъында тариф этиле ве оларнынъ пейгъамберликлери косьтериле; Эски Васиетнинъ чокъусы китаплары оларнынъ адынен адлангъан. Пейгъамберлер Янъы Васиетте де анъыла – бу, Мукъаддес Рухнынъ кучюнен лаф эткен ве Алла оларгъа ачкъаныны башкъаларына огреткен иманлылар.

Песах – бакъ. Байрамлар.

Понтий Пилат – римли аким, Иса джезалангъан вакъытта Еудиенинъ акими (м. с. 26-36 с.). Онынъ разылыгъыны алмайып, адамны джезаламагъа олмай эди. Тек Понтий Пилат олюм джезасыны тасдыкълай эди. Еудий башлыкъларынен яхшы мунасебетте олмаса да, исьян котермесинлер деп, эксериетнен оларнынъ талапларыны беджере эди.

Пут – халкълар табынгъан, бирде-бир аллагъа ошагъан эйкель я да даа башкъа бир шей.

Раатлыкъ куню – (къ. еуд. шаббат) джумаэртеси, исраиллилернинъ мукъаддес куню. Шу кунни олар бир тюрлю иш япмайып, Аллагъа багъышламакъ керек эдилер. Инджиль заманында раатлыкъ куню шеэр диварындан бир километрден зияде узакълыгъына кетмек ясакъ этиле эди. Единджи йыл да хусусий олып, шу йылы топракъ ишленильмейджек эди. Еди кере еди йыл кечкен сонъ, эллинджи йыл Юбилей йылы деп илян этиле эди. Шу йылы борджлар багъышлана эди, топракъ исе эвельки сабыларгъа къайтарыла эди.

Равви (Раввуни) – къ. еуд. сёзю-сёзюне «меним улу». Бойле сёзнен урьметли адамларгъа, эксериетнен оджаларгъа дей эдилер.

Рим – Янъы Васиетте тасвир олунгъан вакъыткъа къадар Рим шеэри Акъ денъиз этрафындаки чокъ мемлекетлерни, шу джумледен Фелестин топракъларыны да бойсундырды ве буюк империянынъ пайтахты олды. Фелестин топрагъында, башкъа ерлерде киби, римлилер озь ордусыны къалдырып, эр бир къаршылыкъны таш юрекнен ёкъ эте эдилер. Бунынънен берабер, буюк империягъа менсюплик, икътисадият ве тюрлю къысымлар арасында фикир денъишювге ёл ача эди. Рим империясынынъ гражданларына (оларнынъ бири эльчи Павел де олды) бутюн империяда айры акъ-укъукъ бериле эди. Меселя, судда олар императорнынъ укюмини талап этип ола эдилер.

Руханийлер – Мескенде ве сонъунда Ерусалимнинъ Сарайында къурбанлар ве бахшышлар ичюн джевапкяр олгъан, Аллагъа хызмет эткен адамлар. Тек Харуннынъ эвлятлары руханий олмакъ мумкюн эдилер. Руханийлер он эки болюкке айырылып, невбетнен хызмет эте эдилер. Олар Къанунда къайд этильген махсус урбаны кие эдилер. Бу урбанынъ эсас къысмы эфод эди. Онынъ огдеки ве арттаки къысмы бар эди. Бу къысымлар бир-бирине четлеринен къайышларнен пекитиле эди. Руханийлернинъ башында баш руханий олды; о, Алланынъ огюнде Исраиль халкъынынъ векили эди. Онынъ урбасы бунынъ темсили эди, хусусан устюнде он эки дегерли ташы олгъан оглюгидир. Шу ташлар устюнде он эки Исраиль къабилесининъ адлары язылгъан эди.

Руханийлер

эфод

Саддукийлер – Янъы Васиет девринде еудийлернинъ эки диний фыркъасындан бири эди. Юксек Шуранынъ чокъусы азалары, баш руханийлер ве оларгъа якъын адамлар саддукийлер эди. Башкъа, ферисе фыркъасына, бакъкъанда, олар тек Мукъаддес Языны таный ве агъзавий риваетлерге инанмай эдилер. Меселя, къыямет куню эписи олюлер тирилип, Алланынъ огюнде тураджакъларына инанмай эдилер.

Салым топлайыджы – Фелестинде Рим империясынынъ хазинесине берги топлагъан, ерли халкътан олгъан бир мемур. Олар Рим акимиетине хызмет эткенлери ичюн (бойле хызмет Къанунгъа къаршы эди), еудийлер бу мемурларны севмей эди, чюнки салым топлайыджылар халкътан арткъач акъча топлап, озьлерине къалдыра эдилер.

Самарие – Ерусалим шималинде, Галилеянынъ дженюбинде ерлешкен Фелестин виляети. Ассурие (Ашшур) укюмдарлыгъы заманында Исраильнинъ шималий къабилелеринден ве башкъа мемлекетлерден кочип кельген халкълар бу ерге сюргюн этильдилер. Мемлекетте къалгъан еудийлернинъ эвлятлары ве кочип кельген халкълар самариелилер олдылар. Еудийлер киби, самариелилер Мусанынъ Къануныны къабул эте, амма чокъ шейни башкъаджа анълай эдилер. Меселя, олар Аллагъа Ерусалимде дегиль, Геризим дагъында ибадет эте эдилер, анда оларнынъ баш ибадет ери бар эди. Еудийлер ве самариелилер бир-бирини имансыз сайып, къонушмай эдилер.

Саре – Ибраимнинъ апайы, Алла оны акъайынен берабер сайлады. Сайланмаздан эвель онынъ ады Сарей эди, сайлагъан сонъ Алла онъа Саре адыны берди. О, Аллагъа садыкъ олып ве Онынъ вадесини беклеп, акъайынен сеяат агъырлыкъларыны больди. Бутюн омюри баласыз олып, къартайгъан сонъ, Ибраимге Исхакъ огълуны догъурды.

Синагога – Языны окъумакъ, дува этмек ве диний адетлерни огренмек ичюн еудийлернинъ топлашувы, эм де бойле топлашувлар ичюн эв. Синагогада топлангъанда, адий иштиракчининъ биле Языдан парчаны окъумагъа ве окъугъан парчаны топлашувгъа анълатмагъа акъкъы бар эди. Сарайгъа бакъкъанда, синагогаларда къурбан чалынмай эди. Еудийлер яшагъан эр бир шеэрде ич олмадым бир синагога бар эди.

Синай – сахрадаки (земаневий Мысырда) дагънынъ ады. Шу дагънынъ устюнде Алла Мусагъа Он Эмирни багъышлады. Корюнгени киби, бу дагъ къадимий заманларда Хорев деп адлана эди, бугунь исе Джебель-Муса деп адлана.

Сион – Ерусалим шеэри ерлешкен байырнынъ ады. Шунынъ ичюн «Сион» дегенде, эксериетнен Ерусалим козьде тутула. Кочьме манада бу сёз Алланен бирликте инсафлылар яшагъан коктеки Ерусалим шеэрини козьде тута.

Сувгъа батырылып чыкъув – (къ. юн. баптисма) энъ муим диний мерасимлернинъ бири; диний джемиетке алынувны косьтере. Янъы Васиетте сувгъа батырылып чыкъувнынъ эки чешити косьтериле. Башта Ягъя, озьлерини Аллагъа багъышламакъ ве гуналарындан тёвбе этмеге истеген адамларны сувгъа батырып чыкъара эди. Иса Месихнинъ олюми ве тирилювинден сонъ сувгъа батырылып чыкъув даа терен мана ала: адам эвельки гуналы яшайышындан вазгечип, санки оле, амма Месихнен бирликте янъы омюрге тириле. Бойле сувгъа батырылып чыкъувдан сонъ адам Мукъаддес Рухны къабул эте. Кочьме манада Янъы Васиет Исанынъ «сувгъа батырылып чыкъувы»ны Онынъ азапларына къошулувны киби анълата, «Рухкъа батырылып чыкъув» акъкъында айткъанда, Мукъаддес Рухны къабул этювни козьде тута.

Сулейманнынъ Эйваны – Сарайнынъ шаркъ тарафындаки къапалы колонналы бина. Анда чокъ адам топлаша биле эди.

Теврат – бакъ. Къанун.

Теклиф пителери ичюн стол – башта Мескеннинъ, сонъунда Сарайнынъ ичинде тургъан стол. Руханийлер онынъ устюне даима Раббиге бахшыш оларакъ, он эки пите къоя эдилер.

Тери хасталыгъы (лепра хасталыгъы) – Мукъаддес Китапта адлангъан чешит тюрлю тери хасталыгъы. Бойле хасталыкъ адамны арамлай эди, ве о, бутюнлей тедавийленмегендже, башкъа адамлардан айры яшамакъ керек эди.

Тёвбе этюв – адам эвельки яшайышы гуналы ве Алла онен разы олмагъаныны анълап, Алладан, гуналары ичюн афу сорай, келеджекте гуна япмайып, Аллагъа хызмет этмеге сёз бере.

Фериселер – Янъы Васиет девринде еудийлернинъ эки диний фыркъасындан бири. Башкъа, саддукийлер фыркъасына, бакъкъанда, олар тек Мукъаддес Язынынъ дегиль де, чокъ ягъзавий риваетлернинъ талапларыны да дикъкъатнен беджермеге тырыша эдилер. Къыямет куню олюлер тирилип, Алланынъ огюнде тураджакъларына да инана эдилер. Олар элял темизликни беджерип, халкъ арасында буюк итибарнен файдалана, диний ве къатты къаиделеринен гъурурлана, диний къаиделерини къатты тутмагъан адамларны исе севмей эдилер.

Хайыр – Янъы Васиетнинъ эсас диний терминлеринден бири. Бу сёзнинъ манасы – Алладан адамгъа берильген хайырлы бахшыш. Алла оны бирде-бир ишлер ичюн дегиль де, Озь истегинен бере. Шунынъ ичюн хайыр Къанундан фаркъ эте. Къанун адалетликке коре Алланен адам арасында ве адамлар арасында олгъан мунасебетлерни тертипке къоя: эр бир адам озь акъкъыны ала. Энъ буюк хайыр – иманлыларгъа ачылгъан Алланен эбедий омюрдир.

Хач – Рим императорлыгъында Иса Месихнинъ вакътында энъ агъыр джинает япкъанларны хач устюне мыхлап, олюм джезасына огърата эдилер. Хачны, ерге сокъулгъан дирекке къалын бир тахта мыхлап, япа эдилер. Джезалангъанларны хачкъа мыхлап, я да багълап, чекишип ольмеге къалдыра эдилер. Бойле джеза энъ къоркъунчлы ве масхаралыкъ джезасы эди. Джинаетчи озь тахтасыны джезаланаджакъ ерине озю алып бара эди. О вакъытта «озь хачыны ташымакъ» ибареси пейда олды. Иса Месих хачкъа мыхлангъан сонъ, бу алет Иса берген къуртулыш ве омюрнинъ бельгиси олды.

Чалашлар Байрамы – бакъ. Байрамлар.

Шейтан (Иблис, Беэльзебул) – Мукъаддес Китапта Алланынъ эсас душманына нисбетен бир къач сёз къулланыла. Къ. еуд. сатан сёзю (бундан «Шейтан» сёзю келип чыкъты) «душман» манасыны анълата. Къ. юн. диаболос (бельки, бу сёзден «Иблис» сёзю келип чыкъты) «алдатыджы, ийлекяр» манасыны ташый. Арам рухларнынъ башына нисбетен Беэльзебул ады да къулланыла. Шейтан ве онъа бойсунгъан рухлар адамларны алдата, оларгъа Аллагъа кельмеге кедер этелер, оларны эбедий олюмге кетирмеге тырышалар. Аллагъа къаршы чыкъкъан адамлар Шейтаннынъ тесирине огърайлар. Сырларнынъ ачылувы китабында, бир кунь ола, Шейтан бутюнлей енъиледжеги ве ёкъ этиледжеги акъкъында тариф этиле.

Эбедий омюр – Мукъаддес Китапкъа коре, бу дюньяда олюмсиз булунув дегиль де, Алланен бирликте янъы дюньядаки къасеветсиз омюрдир. Иманлылар ичюн оларнынъ Алланен бойле аралары артыкъ бу дюньяда башлана. Амма керчек эбедий омюр тек ердеки омюрлери биткен сонъ башлана.

Эзов оту – еудийлернинъ диний мерасимлеринде къулланылгъан от. Руханийлер эзов отунынъ япрагъы я да пытагъыны шингенликке (меселя, къурбаннынъ къанына) батырып, адамгъа я да бир шейге септирип, оны элялладылар ве азиз эттилер.

Эльчи – къ. юн. апостолос «бирде-бир вазифенен ёлланылгъан адам, хаберджи» манасыны анълата. Инджильде бу, Иса Месих сайлап Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн, ёллагъан адамдыр. Эльчи унваны адам ичюн буюк месулиет эди: Месих коктеки Падиша олгъаны киби, эльчи – Онынъ ер юзюнде олгъан векилидир. Биринджи эльчилер Исанынъ энъ якъын шегиртлери эди. Олар эр вакъыт Онынъ янында эдилер. Месих олип, тирильген сонъ, айны хызметке чагъырылгъан Павел де озюне «эльчи» деди. Къуванчлы Хаберни даркъаткъан башкъа адамларны да, меселя, Барнабаны, ойле адландырмакъ мумкюн эдилер.

Элял – Мусанынъ Къанунына коре, исраиллилер дикъкъатнен арамны элялдан айырмакъ керек эдилер. Базы айван, къуш, балыкълар ве чешит шейлер ве ашлар арам сайыла эди. Базы алларда адамлар да арам сайылды. Меселя, лепра хасталыгъынен хаста олгъан, олюге тийген адам, я да къан акъувнен чекишкен я да якъынларда бала тапкъан къадын арам ола эдилер. Арам олгъан адамларгъа диний мерасимлерде иштирак этмеге ве элял шейлерге тиймеге мумкюн олмай эди. Арамлыкънынъ себеби ёкъ этильген сонъ, элял олмакъ ичюн, адам белли мерасимлерни кутьмеге ве темизленмеге керек эди.

Эски Васиет – бакъ. Васиет.

Эфод – бакъ. Руханийлер.

Юбилей йылы – бакъ. Раатлыкъ куню.

Юксек Шура – (къ. юн. Синедрион; къ. еуд. Санхедрин) руханийлер, къанунджылар ве башкъа урьметли адамларнынъ топлумына Юксек Шура дей эдилер. Онынъ эркянына етмиш адам кире эди. Юксек Шурада тек диний дегиль, башкъа меселелер де чезиле эди; бу шура еудий халкъыны римлилер огюнде такъдим этип, юксек укюм вазифесини де беджере эди. Янъы Васиет вакътында шуранынъ муим къарарларыны Рим акимиети тасдыкълай эди.

Ягълав – бир диний мерасим. Адамнынъ башына ягъ якъылып я да силинип, адамны Алла сайлап бир муим хызметке чагъыргъаныны косьтере эди. Бундан сонъ адам падиша, руханий, базы вакъытта пейгъамбер олып, онъа берильген вазифелерни беджермеге башлай эди. Кочьме манада «ягълав» сёзю бир адам Алланынъ хызметине сайлангъаныны ве багъышлангъаныны анълата.

Язы (Язылар) – Янъы Васиетте Эски Васиетке «Язы» я да «Язылар» дей эдилер. Янъы Васиет язылгъан сонъ, Оны да Языгъа кирсеттилер.

Якъуп – Исхакъ ве Рефикъанынъ эки огъулларындан бири. Якъуп озь эгиз агъасы Исавдан сонъ догъгъанына бакъмадан, Алла оны сайлап, биринджи огъул акъкъыны берди. Якъупнынъ он эки огълундан еудий халкъынынъ он эки къабилеси пейда олды. Алла онъа Исраиль адыны берди. Сонъ онынъ бутюн огъулларына – еудий халкъына «Исраиль» дей башладылар. Якъуп адыны башкъа адамлар да, меселя, эльчилерден экиси ташыдылар.

Якъын адам – сёзю-сёзюне «янында олгъан бирев». Тевратта айны койнинъ сакини, джемиетнинъ азасы, къабиледештир. Оларгъа нисбетен белли къаиделерни кутьмек керек эди. Янъы Васиетте Иса «якъын» сёзюнинъ манасыны кенълештирди ве таныш олмагъан адам биле якъын олмакъ мумкюнлигини косьтерди.

Янъы Васиет – бакъ. Васиет.

Инджиль язылгъан девирде къулланылгъан ольчюлер

Инджиль язылгъан заманда Якъын Шаркъ ольчюлеринден гъайры юнан ольчюлери де къулланыла эдилер. Кимерде юнан ольчюлери, башкъа бир сёзнен айтылгъан олса да, Якъын Шаркъ ольчюлерине тенъ эдилер (киккар – юнанджа талантон). Базы ольчюлер еудий медениетинен багълы эдилер, меселя, раатлыкъ куню ёлу (Фаал 1.12) – раатлыкъ куню акъкъындаки эмирни бозмайып, еудий юрип олгъан месафе, къарарнен 900-1000 метр.

Узунлыкъ ольчюлери (Инджиль)

Пехус (Юх 21.8) – тирсектен башлап орта пармакънынъ уджунадже олгъан узунлыкъ, къарарнен 45-50 сантиметр. (Бир пехус – бир тирсек узунлыгъы, я да ярым метр.)

Оргюя (Фаал 27.28) – къарарнен 180-200 сантиметр.

Стадион, стадиос (Лк 24.13; Сыр 21.16) – къарарнен 190-200 метр.

Сепильген шейлернинъ ольчюлери ве шингенлик ольчюлери

Хойникс (Сыр 6.6) – къарарнен битр литрге я да килогъа тенъ кельген сепильген шейлернинъ ольчюси. (Бир хойникс – ярым чанакъ.)

Метретес (Юх 2.6) – къарарнен 40 литрге тенъ кельген шингенлик ольчюси. (Бир метретес – бир чапчакъ.)

Батос (Лк 16.6) – шингенлик ольчюси. Тевратнынъ «бат» ольчюсине ошай, амма милятнынъ биринджи асырында ихтимал аджымы фаркълыдыр. Къарарнен 40 литр. (Бир батос – бир чапчакъ.)

Сатон (Мт 13.33) – къарарнен 13 литрге тенъ кельген шингенлик ольчюси. (Бир сатон – бир буюк савут.)

Корос (Лк 16.7) – эм шингенлик, эм сепильген шейлернинъ ольчюси. Тевратнынъ «кор» ольчюсине ошай, амма милятнынъ биринджи асырында аджымы фаркълыдыр. Къарарнен 400 литр. (Бир корос – он чувал, я да он чапчакъ.)

Литра (Юх 12.3) – къарарнен 330 мл я да 330 грамм этрафында эм шингенлик, эм сепильген шейлернинъ ольчюси. (Бир литра – бир кучюк бардачыкъ.)

Инджиль девринде къулланылгъан агъырлыкъ ольчюлери ве акъчалар

Ашагъыдаки юнан агъырлыкъ ольчюлери Инджильде акъча шеклинде расткеле (кумюш микъдарына уйгъун фият).

Лептос (Лк 12.59) – Инджильде анъылгъан энъ уфакъ акъча.

Талантон (Мт 18.24) – энъ буюк акъча, эм де къарарнен 30-35 килограммгъа тенъ агъырлыкъ ольчюси. (Бир талантон – бир чувал.)

Денарион – къарарнен, ишчининъ ортаджа бир куньлюк къазанчы олгъан римли акъча. Инджильде энъ сыкъ къулланыла (бизим терджимемизде «динар»). Денарион бойле кучюк парчаларгъа болюне эди:

1 денарион = 16 ассарион = 64 кодрантес

Драхме (Лк 15.8) – римли динаргъа тенъ юнан акъчасы, агъырлыгъына коре къарарнен 6 грамм. Драхме бойле акъчаларгъа тенъ эди:

1 статер = 2 дидрахмон = 4 драхме

Мна (Лк 19.13) – акъча ве агъырлыкъ ольчюси, къарарнен 550-600 грамм.

1 мна = 100 драхме = 100 денарион

1 талантон = 60 мна = 6 000 драхме = 6 000 денарион

Инджиль деври хронологиясы (м.э. 30 – м.с. 100 с.)

Инджиль деври хронологиясы (м.э. 30 – м.с. 100 с.)

Инджиль деври хронологиясы (м.э. 30 – м.с. 100 с.)

Ибраим ве агъа-къардашларынынъ эвлятлары

Ибраим ве агъа-къардашларынынъ эвлятлары

Теврат ве Зебур китапларында олгъан Иса Месих акъкъында базы пейгъамберликлер ве оларнынъ беджерилюви

Пейгъамберликлер | | Пейгъамберликлернинъ беджерилюви

Баш 18.18 Ибраимден улу ве кучьлю халкъ асыл оладжакътыр; Ибраим вастасынен ер юзюндеки бутюн халкълар эйилик тападжакълар.

Иса, Ибраимнинъ эвляды олып, бутюн халкъларгъа хайыр этеджек

Фаал 3.25 Сиз исе пейгъамберлернинъ эвлятларысынъыз ве Алла баба-деделеринъизге берген васиетнинъ мирасчыларысынъыз. Алла Ибраимге айткъанына коре, ер юзюндеки бутюн халкълар онынъ эвляды ичюн яхшылыкъ кореджеклер.

Микъа 5.2 Сен де, Вифлеем-Эфрата, Ехуданынъ баш шеэрлери арасында кичик олсанъ да, сенден Мен ичюн Исраильнинъ Башлыгъы чыкъаджакъ. Онынъ тамырлары заманларнынъ башындан, эбедийликтен келип чыкъа.

Исанынъ догъгъан ери

Мт 2.1 Иса Еудие виляетининъ Вифлеем шеэринде догъгъан сонъ, шаркътан Ерусалимге тылсымджы алимлер кельдилер. (Лк 2.4-7 бакъ.)

Еш 7.14 Мына, Рабби Озю сизге алямет береджек. Бакъынъыз, къыз юклю олып, огъул догъаджакъ, адыны Иммануэл къояджакълар.

Исанынъ къыздан догъулувы

Мт 1.18 Иса Месих бойле догъды: Онынъ анасы Мерьем Юсуфкъа нишанлы эди. Амма оларнынъ никяхларындан эвель Мерьемнинъ Мукъаддес Рухтан бала беклегени белли олды. (Лк 1.26-35 бакъ.)

Йрм 31.15 РАББИ бойле дей: – Рама шеэринде бир сес эшитиле, агълав ве аджджы къыямет! Балалары артындан Рахель агълай, тынчланмагъа истемей; онынъ балалары ёкъ энди!

Сабийлернинъ ольдюрилюви

Мт 2.16 Ирод исе, тылсымджы алимлер оны алдаткъанларыны корип, пек ачувланды ве, олардан билип алгъан вакъыткъа коре, Вифлеемде ве онынъ этрафында эки яшына етмеген эписи огълан балаларны ольдюрмек ичюн аскер ёллады. (Мт 2.18 бакъ.)

Еш 9.1-2 Кечкен заманда Зевулун ве Нафталий топрагъы ашаланды, амма келеджек заманда денъиз ёлу, Иорданнынъ башкъа тарафында яткъан мемлекет ве халкълар яшагъан Галилея шуретли оладжакъ. Къаранлыкъта юрген халкъ буюк ярыкъ корьди! Олюм топрагъында, олюм кольгесинде яшагъан адамлар ичюн ярыкъ парылдады.

Исанынъ Галилеядаки хызмети

Мт 4.12-16 Иса Ягъянынъ апске алынгъаныны эшитип, Галилеягъа къайтып кельди. Назарет шеэринден кетип, Зевулун ве Нафталий топракъларында, Галилея голю янындаки Къафарнаум шеэринде ерлешти. Бойледже, Ешая пейгъамбернинъ сёзю эда олунды: Эй, Зевулун топрагъы ве Нафталий топрагъы, голь ёлунда, Иордан аркъасы! Чокъ миллетнинъ юрту Галилея! Къаранлыкъта яшагъан халкъ буюк ярыкъ корьди! Олюм топрагъында, олюм саесинде яшагъан адамлар ичюн ярыкъ парылдады.

Текр 18.15 Алланъ олгъан РАББИ сизинъ аранъыздан, агъа-къардашларынъыздан, сизге манъа ошагъан бир Пейгъамберни асыл этеджек. Оны динъленъиз.

Бекленильген Пейгъамбер

Юх 6.14 Адамлар, Иса косьтерген бельгини корип: – Керчектен де, бу – дюньягъа келеяткъан Пейгъамбердир, – дедилер.

Еш 53.3 Адамлар Оны ашалады, Ондан башыны чевирди. Азап чеккен, чокъ хасталыкъ корьген акъай эди. Бизлер Ондан бетимизни чевире эдик, адамлар Оны ашалады, ве биз Оны адам ерине саймай эдик.

Иса еудийлернинъ тарафындан ред этильди

Юх 1.11 О, Озюнинъкилерине кельди, лякин Озюнинъкилери Оны къабул этмеди. (Юх 5.43; Лк 4.29; 17.25; 23.18 бакъ.)

Еш 11.2 Онынъ ичинде РАББИнинъ Руху олып, Онъа акъыл ве анълав, насиат, кучь ве бильги береджек ве Алладан къоркъмагъа огретеджек. (Збр 44.8; Збр 11.3-4 бакъ.)

Исанынъ икмети

Лк 2.52 Иса осе эди. Яшы арткъанынен, икмети де арта эди. Исагъа Алланынъ ве адамларнынъ хайыры да чокълаша эди. (Лк 4.18 бакъ.)

Зек 9.9 Эй, Сион къызы, чокъ къуван! Къуванчтан къычыр, эй, Ерусалим къызы! Мына, сенинъ падишанъ санъа келе! О, къабаатсыз. О, къуртарув бере. О, алчакъгонъюлли, эшек устюнде, эшек баласы устюнде отура! (Еш 62.11 бакъ.)

Исанынъ Ерусалимге тантаналы кириши

Юх 12.13-14 Пальма терегининъ пытакъларыны алып, Оны къаршыламагъа чыкътылар ве кучьлю сеслернен къычырып башладылар: – Аллагъа шукюр! Раббининъ Ады иле Келеяткъанны, Исраильнинъ Падишасыны шуретленъиз! Иса бир яш эшекни тапып, устюне минди. (Мт 21.1-11; Юх 12.12 бакъ.)

Збр 40.10 Мен ишангъан достум биле, отьмегимни ашап, манъа къаршы табаныны котерди.

Иса достунынъ тарафындан сатылды

Мк 14.10 Шу арада, Исаны сатмагъа истеп, он эки шегиртинден бириси Иуда Искариот баш руханийлернинъ алдына барды. (Мт 26.14; Мк 14.43-45 бакъ.)

Збр 26.12 Яланджы шаатлар манъа къаршы баш котерди, агъызларындан зулум чыкъа, лякин душманларымнынъ къолуна мени берме.

Исаны яланджы шаатлар къабаатладылар

Мт 26.59-61 Исагъа олюм джезасыны бермек ичюн, баш руханийлер ве бутюн Юксек Шура Онъа къаршы ялан шаатлыкъ къыдырсалар да, чокъ адам ялан шаатлыкъ этселер де, тапып оламадылар. Сонъунда эки шаат сёзге чыкъып, бойле дедилер: – Мына бу адам: «Мен Алланынъ Сарайыны йыкъып, учь куньде кене къурып олурым», – деди.

Еш 53.7 Оны эзиетледи, къыйнадылар, О исе агъзыны ачмады. Оны къой киби соймагъа айдап кетирдилер, къозу юнь къыркъкъан адамнынъ алдында индемейип тургъан киби, О да агъзыны ачмады.

Иса Онъа къаршы айтылгъан къабаатлавларгъа джевап бермеди

Мт 26.62-63 Биринджи баш руханий еринден турып, Исагъа: – Сен не ичюн джевап къайтармайсынъ? Оларнынъ Санъа къаршы шаатларына не айтаджанъ? – деди. Иса индемеди. (Мт 27.12-14 бакъ.)

Еш 50.6 Мени ургъанларгъа аркъамны, сакъалымны алгъанларгъа янакъларымны ачтым. Ашаламакътан ве тюкюриктен бетимни къапатмадым.

Исаны котеклеп, устюне тюкюрдилер

Мк 14.65 Базылары Онъа къаршы тюкюре башладылар. Онынъ бетини къапатып, башына урдылар ве: – Пейгъамберлигинъни косьтер! – деп къычырдылар. Сонъ хызметчилер де Оны урмагъа башладылар. (Мк 15.17; Юх 19.1-3; 18.22 бакъ.)

Збр 68.5 Себепсиз мени кореджек козьлери олмагъанлар башымдаки сачлардан да чокъ олды. Манасыз манъа къаршы чыкъкъанлар, меним душманларым кучьке кирди. Мен ич бир шей алмагъан олсам да, къайтарып бермеге меджбур этелер.

Исадан себепсиз нефретлендилер

Юх 15.24-25 Эгер Мен оларнынъ арасында башкъалары асыл япып оламагъан ишлерни япмагъан олсам, оларда гуна олмаз эди. Энди исе ишлеримни корип, Мени де, Бабамны да кореджек козю олмады. Лякин себепсиз Мени кореджек козьлери къалмагъаны акъкъында Къанунында язылгъан сёзлер беджерильмек керек.

Еш 53.4-5 «О хасталыкъларымызны Озюне алды, дертлеримизни Озь омузларына къойды». Бизлер исе, Оны Алла урды ве джезалады, деп тюшюндик. Амма О гуналарымыз ичюн яраланды, къабаатларымыз ичюн урулып къырылды. Бизде тынчлыкъ-аманлыкъ олсун деп, джеза Онынъ устюне тюшти, Онынъ яраларынен бизлер яхшы олдыкъ.

Иса Озюне башкъа адамларнынъ хасталыкъларыны алды

Мт 8.16-17 Акъшам устю Исанынъ алдына джин ургъан бир талай адамларны кетирдилер. Иса Озь сёзюнен арам рухларны къувып чыкъарды ве эписи хасталарны тедавийледи. Бойледже, Ешая пейгъамбер ярдымынен айтылгъан сёзлери беджерильди: «О хасталыкъларымызны Озюне алды, дертлеримизни Озь омузларына къойды».

Еш 53.12 Шунынъ ичюн буюклернинъ арасында Онъа бир пай береджегим, кучьлю адамларнен гъаниметни болюшеджек. О, джаныны олюмге берди, джинаетчилернен бир сайылды, устюне чокъ адамларнынъ гуналарыны алды, джинаетчилер ичюн ялварды.

Исаны гуналыларнен берабер хачкъа мыхладылар

Мт 27.38 Исанен даа эки айдутны – бирисини онъ тарафында, экинджисини сол тарафында хачкъа мыхлап къойдылар.

Збр 21.17 Мына, копеклер мени сарып алды; ачувлы сюрю этрафымны сарды, олар къолларымны ве аякъларымны тештилер.

Исанынъ къолларыны ве аякъларыны тештилер

Юх 20.27 Сонъ Томагъа бакъып: – Пармагъынъны мында къой, Меним къолларыма бакъ. Къолунъны узат да, оны багърыма къой. Энди имансыз олма, иманлы ол! – деди. (Юх 19.37; 20.25-26 бакъ.)

Збр 21.7-9 Лякин мен акъай дегиль, къуртым мен; адамлар мени масхара эте, халкъ исе менден игрене. Мени корьген эр кес мени мыскъыллай, башларыны саллап, менден нефретленип, лаф этелер: «О, РАББИге ишанды! РАББИ оны сакъласын! РАББИ ондан разы олса, оны къуртарсын!»

Исаны масхара этип, акъаретледилер

Мт 27.39-40 Кечип кетеяткъанлар башларыны саллап, Исагъа куфюр сёзлер айта эдилер: – Эй, Сен, Алланынъ Сарайыны йыкъкъан ве учь кунь ичинде къургъан адам! Озюнъни къуртарса! Эгер Сен Алланынъ Огълу олсанъ, хачтан тюшсе! (Мт 27.41-44; Мк 15.29-32 бакъ.)

Зек 12.10 Давутнынъ союна ве Ерусалимде яшагъанларгъа исе мерамет ве ярдым рухуны ёллайджагъым. Олар Онъа, озьлери тешип ольдюрген инсангъа бакъаджакълар ве Онынъ ичюн, бирден-бир ольген огълу артындан агълагъанлар киби, агълайджакъ, ольген биринджи догъгъан балагъа киби янаджакъ.

Исанынъ багърыны тештилер

Юх 19.34 Лякин аскерлерден бири Исанынъ багърыны мызракънен тешти. Шу дакъкъасы Онынъ багърындан къан ве сув акъып чыкъты.

Збр 21.19 Урбаларымны озьара болелер, кийимлерим ичюн джереп чекелер.

Аскерлер джереп чекип, Исанынъ урбаларыны пайлаштырдылар

Мк 15.24 Бундан сонъ Исаны хачкъа мыхлап астылар ве, джереп чекип, ким не аладжакъ деп, Онынъ урбаларыны пайлаштырдылар. (Юх 19.24 бакъ.)

Збр 33.21 Кемиклерининъ ич бириси сынмасын деп, О, оларнынъ эписини сакълар. | Исанынъ кемиклерини сындырмадылар | Юх 19.33 Исанынъ янына барып, Онынъ энди ольгенини корьдилер ве балдырларыны сындырмадылар.

Еш 53.9 Оны яман адамларнен мезаргъа къоймагъа ниетлендилер, лякин зенгиннинъ янында джыйылгъан эди. О ич бир яман шейни япмады, агъзындан ялан чыкъмады.

Исаны зенгин адамнынъ къабринде джыйдылар

Мт 27.57-60 Акъшам Ариматея шеэринден олгъан Юсуф адлы бир зенгин адам кельди. О да Исанынъ шегирти эди. Пилатнынъ огюне барып, Исанынъ беденини сорады. Пилат беденни онъа берильмесини буюрды. Юсуф джесетни алып, темиз кетен безге сарды ве озюнинъ къаяда оюлгъан янъы къабринде дефн этти. Къабирнинъ агъзыны балабан бир ташнен къапатып, кетти.

Збр 15.10 Сен олюлер дюньясында джанымны ташлап кетмезсинъ, Озь азизинъе мезарда чюрюмеге ёл бермезсинъ. (Мт 16.21 бакъ.)

Исанынъ тирилюви

Мт 28.9 Апансыздан оларнынъ къаршысына Исанынъ Озю чыкъып: – Мерабанъыз! – деди. Къадынлар Онынъ янына чапып бардылар ве аякъларыны къучакълап, теменна эттилер. (Лк 24.36-48 бакъ.)

Збр 67.19 Сен юксекликке котерильдинъ, эсирлерни эсирге алдынъ, инсанларнынъ ве исьянджыларнынъ бахшышларыны къабул эттинъ. РАББИ-Тааля анда яшасын!

Исанынъ кокке котерилюви

Лк 24.50-51 Иса шегиртлерини шеэрден тышарыгъа чыкъарып, Бетаниягъадже алып кельди. Анда эллерини котерип, оларгъа хайыр дувасыны окъуды. Дува окъугъанда, олардан узакълашып, кокке котерильди. (Фаал 1.9 бакъ.)

Хариталар

Хариталар

1. Хариталар
2. Къадимий Девир
3. Мысырдан Чыкъыш Ёлу
4. Фелестин Иса Месих Яшагъан Заманда
5. Ерусалим Иса Месих Яшагъан Заманда

6. Ерусалимдеки Алланынъ Сарайы Иса Месих Яшагъан Заманда

7. Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни Даркъатмакъ Ичюн Япкъан Биринджи Сефери

8. Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни Даркъатмакъ Ичюн Япкъан Экинджи Сефери

9. Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни Даркъатмакъ Ичюн Япкъан Учюнджи Сефери

10. Эльчи Павелнинъ Римге Сефери

Хариталар

Къадимий девир

Мысырдан чыкъыш ёлу

Фелестин Иса Месих яшагъан заманда

Ерусалим Иса Месих яшагъан заманда

Ерусалимдеки Алланынъ Сарайы Иса Месих яшагъан заманда

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан биринджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан экинджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан учюнджи сефери

Эльчи Павелнинъ Римге сефери

Къадимий девир

Къадимий девир

Мысырдан чыкъыш ёлу

Мысырдан чыкъыш ёлу

Фелестин Иса Месих яшагъан заманда

Фелестин Иса Месих яшагъан заманда

Ерусалим Иса Месих яшагъан заманда

Ерусалим Иса Месих яшагъан заманда

Ерусалимдеки Алланынъ Сарайы Иса Месих яшагъан заманда

Ерусалимдеки Алланынъ Сарайы Иса Месих яшагъан заманда

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан биринджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан биринджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан экинджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан экинджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан учюнджи сефери

Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан учюнджи сефери

Эльчи Павелнинъ Римге сефери

Эльчи Павелнинъ Римге сефери

Table of Contents

Мукъаддес Китап

Инджиль

- 1 Коринтлилерге

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16

Алланынъ Адлары

Сёзлюк

Абдест
Ад
Азиз
Акъсакъал
Алланынъ Къозусы
Алланынъ Огълу
Алланынъ Падишалыгъы (Кок Падишалыгъы)
Алланынъ Сарайы
Алланынъ Шурети
Алоэ
Альфа ве Омега
Алямет
Аманлыкъ (селямет)
Амин
Арес-тёпе
Афталар Байрамы
Ахирет куню
Аштан-сувдан вазгечюв
Байрамлар
Баш руханий
Бельги (алямет)
Берекет Байрамы
Беэльзебул
Биринджи Махсул Байрамы
Вавилон
Васиет
Васиет Сандыгъы
Васиетнинъ таш левалары
Галилея
Давут
Давутнынъ Огълу
Денъиз хавузы
Дженнет
Джеэннем
Дин къардашлары
Еудие
Еудий
Еудийлер
Ёл (Раббининъ Ёлу, Алланынъ Ёлу)
Иблис
Ибраим
Иманлылар топлашувы
Император
Инджиль
Инсан Огълу
Инсафлыкъ
Ирод
Иса
Исраиль
Керувлар
Кинаели икяе
Кок Падишалыгъы
Корюшюв Чадыры
Къадимий арамий тили
Къадимий еудий тили
Къадимий юнан тили
Къандиль
Къанун (Мусанынъ Къануны, Теврат)
Къанун оджалары
Къокъулы шейлер. Алоэ
Къуванчлы Хабер
Къурбан ери
Къурбан чалув ве бахшыш кетирюв
Къуртарыджы
Къуртулыш
Лепра хасталыгъы
Либан
Маясыз Пишкен Пите Байрамы
Мелеклер
Мелкиседек
Месих
Месихнинъ душманы
Месихчи
Мескен (Корюшюв Чадыры)
Мукъаддес (азиз)
Мукъаддес Рух
Мысыр
Мюр
Нух
Одев (одеме)
Одеме Куню
Олюлернинъ дюньясы
Он пайда бир пай
Пейгъамбер
Песах
Понтий Пилат
Пут
Раатлыкъ куню
Равви (Раввуни)
Рим
Руханийлер
Саддукийлер
Салым топлайыджы
Самарие
Саре
Синагога
Синай
Сион
Сувгъа батырылып чыкъув
Сулейманнынъ Эйваны
Теврат
Теклиф пителери ичюн стол
Тери хасталыгъы (лепра хасталыгъы)
Тёвбе этюв
Фериселер
Хайыр
Хач
Чалашлар Байрамы
Шейтан (Иблис, Беэльзебул)
Эбедий омюр
Эзов оту
Эльчи
Элял
Эски Васиет
Эфод
Юбилей йылы
Юксек Шура
Ягълав
Язы (Язылар)
Якъуп
Якъын адам
Янъы Васиет
Узунлыкъ ольчюлери (Инджиль)

Сепильген шейлернинъ ольчюлери ве шингенлик ольчюлери

Инджиль девринде къулланылгъан агъырлыкъ ольчюлери ве акъчалар

Инджиль деври хронологиясы (м.э. 30 – м.с. 100 с.)

Ибраим ве агъа-къардашларынынъ эвлятлары

Теврат ве Зебур китапларында олгъан Иса Месих акъкъында базы пейгъамберликлер ве оларнынъ беджерилюви

Хариталар

- Хариталар
- Къадимий девир
- Мысырдан чыкъыш ёлу
- Фелестин Иса Месих яшагъан заманда
- Ерусалим Иса Месих яшагъан заманда

- Ерусалимдеки Алланынъ Сарайы Иса Месих яшагъан заманда

- Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан биринджи сефери

- Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан экинджи сефери

- Эльчи Павелнинъ Къуванчлы Хаберни даркъатмакъ ичюн япкъан учюнджи сефери

- Эльчи Павелнинъ Римге сефери